ግብ፣ ራዕይ፣ ተልእኮ እና ዓላማ Part 3

 ከግል ሕይወት እስከ ተቋም

ዓላማን ወደ ውጤት የሚቀይር የአፈጻጸም ሥርዓት

በሰው ሕይወት ውስጥና በተቋም ውስጥ የሚታየው ችግር ብዙ ጊዜ የእውቀት እጥረት ብቻ አይደለም።

ብዙ ሰዎች ያውቃሉ። ብዙ ሰዎች ይሠራሉ። ብዙ ተቋማትም እንቅስቃሴ ያደርጋሉ።

ግን ጥያቄው፦

“ይህ ሁሉ እንቅስቃሴ ወዴት እየወሰደን ነው?” የሚለው ነው። ሰው በግል ሕይወቱ ሊጠመድ ይችላል፤ ተቋምም በሥራ ሊጠመድ ይችላል። መጠመድ ግን አፈጻጸም አይደለም። አፈጻጸም ማለት የታሰበውን ዋጋ ወደ ተለካ ውጤት መቀየር ነው።

 

1. የግል ሕይወት እና የተቋም ሕይወት ተመሳሳይ ሕግ አላቸው

አንድ ሰው ያለ ዓላማ ከኖረ፣ የሚያጋጥመው ነገር ሁሉ አቅጣጫውን ሊወስንለት ይችላል። ተቋምም እንዲሁ ነው። ግልጽ ዓላማና ራዕይ ከሌለው፣ የደንበኛ ግፊት፣ የገበያ ሁኔታ፣ የውድድር ግፊት፣ የዕለት ተዕለት ችግር እና የሰዎች ፍላጎት አቅጣጫውን ይወስናሉ።

ስለዚህ፦

ግልጽ አቅጣጫ የሌለው ሰው በሁኔታዎች ይመራል፤ ግልጽ አቅጣጫ የሌለው ተቋምም በችግሮች ይመራል።

 

2. አራቱ መሠረታዊ ጥያቄዎች

ለሰውም ሆነ ለተቋም አራት ጥያቄዎች ዋና መሠረት ናቸው።

ጥያቄ	በግል ሕይወት	በተቋም
ለምን?	ዓላማ	የተቋሙ ዓላማ
ወዴት?	ራዕይ	ራዕይ
ምን እያደረግሁ?	ተልእኮ	ተልእኮ
ምን ውጤት እና መቼ?	ግብ	የተቋም ግብ

ይህን አንድ ሰው በግል ሕይወቱ ሊጠቀምበት ይችላል፤ አንድ ትንሽ ጀማሪ ተቋምም ሆነ ትልቅ ድርጅት በተመሳሳይ መርህ ሊመራ ይችላል።

 

3. ዓላማ — ለምን እንኖራለን? ለምን እንሠራለን?

ዓላማ የመነሻ ነጥብ ነው።

በግል

“ለቤተሰቤ፣ ለማኅበረሰቤ እና ለትውልድ የሚጠቅም ሕይወት መኖር።”

በተቋም

“ደንበኞችንና ማኅበረሰቡን የሚያገለግሉ ተጠቃሚ መፍትሔዎችን መፍጠር።”

ዓላማ በቀጥታ የሚጠይቀው፦

·       “ይህ ሁሉ ለምን?”

·       ገቢ ለምን?

·       እድገት ለምን?

·       ቴክኖሎጂ ለምን?

·       ትምህርት ለምን?

“ለምን?” ከጠፋ፣ “ምን?” ብቻ የሚቀር ይሆናል።

 

4. ራዕይ — የወደፊቱ ምስል

·       ዓላማ ለምን እንደምንኖር ይነግረናል።

·       ራዕይ ደግሞ የምንሆነውን ይነግረናል።

የግል ራዕይ

“በሙያዬ የታመነ፣ በቤተሰቤ የተከበረ፣ ለማኅበረሰቡ ዋጋ የሚፈጥር ሰው መሆን።”

የተቋም ራዕይ

“በአፍሪካ ደረጃ የሚታወቅ እና ተጠቃሚ ዲጂታል መፍትሔዎችን የሚፈጥር ተቋም መሆን።”

ራዕይ ሰዎችን ከዛሬ ወደ ነገ ያገናኛል።

 

5. ተልእኮ — ራዕይን ወደ ዛሬ ማምጣት

ራዕይ ብቻ ካለ ምኞት ይሆናል።

ተልእኮ የሚለው፦

“ዛሬ ወደዚያ ለመሄድ ምን እያደረግን ነው?”

በግል

ራዕይ፦
“በሙያዬ ብቁ መሆን።”

ተልእኮ፦
“በየዓመቱ አዲስ እውቀት መማር፣ ክህሎት ማዳበር እና በሥራ ላይ መተግበር።”

በተቋም

ራዕይ፦
“በአፍሪካ የሚታወቅ የቴክኖሎጂ ተቋም መሆን።”

ተልእኮ፦
“የደንበኞችን ችግር በመረዳት ተጠቃሚ ዲጂታል መፍትሔዎችን ማቅረብ።”

 

6. ግብ — ራዕይን ወደ ቁጥር ማምጣት

እዚህ ላይ የምኞትና የአፈጻጸም ልዩነት ይጀምራል። “ትልቅ ተቋም እንሆናለን” ራዕይ ሊሆን ይችላል። ግን፦ “በ12 ወራት ውስጥ 100 የሚከፍሉ ደንበኞች ማግኘት” የሚለው ግብ ነው። ራዕይ የሚለው ምስል ነው። ግብ የሚለው መድረሻ ምልክት ነው።

 

7. ከዚያ ስትራቴጂ ይመጣል

አሁን አምስተኛው ነገር ይገባል፦ ስትራቴጂ (Strategy)

ግብ፦ “100 ደንበኞች ማግኘት።”

ስትራቴጂ፦ “የትኛውን የደንበኛ ክፍል እንመርጣለን? ምን ዋጋ እንሰጣለን? ከተወዳዳሪዎች እንዴት እንለያለን?” ስትራቴጂ ማለት ሁሉንም ነገር ማድረግ አይደለም። ስትራቴጂ ማለት ምን እንደምናደርግ ብቻ ሳይሆን፣ ምን እንደማናደርግ መወሰንም ነው።

 

8. ቅድሚያ — ሁሉም ነገር አስቸኳይ አይደለም

አንድ ሰው በአንድ ቀን 50 ሥራዎች ሊያይ ይችላል። ተቋምም 100 ችግሮች ሊኖሩት ይችላሉ።

ግን የአመራር ጥበብ የሚጀምረው፦

“ከእነዚህ ሁሉ ውስጥ አሁን በጣም ወሳኙ የትኛው ነው?” ብሎ መጠየቅ ሲቻል ነው።

ሦስት የሥራ ደረጃዎች

1. የተጠመደ ሥራ -ቀንህን የሚሞላ ሥራ።

2. ውጤታማ ሥራ - የተወሰነ ውጤት የሚያመጣ ሥራ።

3. ስትራቴጂካዊ ሥራ - ወደ ራዕይህ የሚያቀርብህ ሥራ።

የአመራር ችሎታ በተለይ ሦስተኛውን ማስፋት ነው።

 

9. KPI — እድገትን እንዴት እናውቃለን?

ግብ ካለ መለኪያ ያስፈልጋል። KPI (Key Performance Indicator) ማለት ዋና የአፈጻጸም መለኪያ ነው።

በግል

ግብ፦ ጤናን ማሻሻል።

KPI፦

• በሳምንት የእንቅስቃሴ ቀናት
• የእንቅልፍ ጊዜ
• የአመጋገብ ሥርዓት
• የክብደት/የአካል መለኪያዎች ለግል ግብ ከሚመለከቱት መጠን ጋር

በተቋም

ግብ፦ እድገት።

KPI፦

• የገቢ ዕድገት
• የገንዘብ ፍሰት
• የደንበኛ እርካታ
• የፕሮጀክት ማጠናቀቂያ
• የጥራት መለኪያ
• የሠራተኛ ምርታማነት

 

10. የአፈጻጸም ሙሉ ሰንሰለት

አሁን ሁሉንም ነገር በአንድ ሥርዓት እናስቀምጠው፦

ዓላማ
↓
ራዕይ
↓
ተልእኮ
↓
ስትራቴጂ
↓
ግቦች
↓
ቅድሚያዎች
↓
ተግባራት
↓
KPI / መለኪያ
↓
ውጤት
↓
ግምገማ
↓
ትምህርት
↓
መሻሻል

ይህ ሰንሰለት ከተቋም በላይ ነው። የሕይወት አመራር ሥርዓት ነው።

 

11. አንድ ቀላል የግል ምሳሌ

አንድ ሰው የግል ሕይወቱን ለማሻሻል እንዲህ ቢያደርግ፦

ዓላማ: ለቤተሰብና ለማኅበረሰብ ዋጋ የሚፈጥር ሕይወት መኖር።

ራዕይ: በሙያው የታመነ ባለሙያ መሆን።

ተልእኮ: በየዓመቱ እውቀትና ክህሎት ማሳደግ።

ግብ: በ12 ወራት ውስጥ 2 የሙያ ማረጋገጫዎችን ማግኘት።

ቅድሚያ: በሳምንት 5 ሰዓት ለመማር መመደብ።

KPI: በወር የተጠናቀቁ የመማሪያ ሰዓታት።

ውጤት:

 

12. አንድ ቀላል የተቋም ምሳሌ

ዓላማ: ለደንበኞች ዋጋ የሚፈጥሩ መፍትሔዎችን መፍጠር።

ራዕይ: በአፍሪካ የሚታወቅ የቴክኖሎጂ ተቋም መሆን።

ተልእኮ: የደንበኞችን ችግር በመረዳት ዲጂታል መፍትሔ ማቅረብ።

ዓመታዊ ግብ: 100 የሚከፍሉ ደንበኞች ማግኘት።

ስትራቴጂ: በተወሰኑ የገበያ ክፍሎች ላይ ማተኮር።

ቅድሚያ: ሽያጭ፣ ደንበኛ እርካታ፣ የምርት ጥራት።

KPI: የአዳዲስ ደንበኞች ቁጥር፣ ገቢ፣ የደንበኛ ማቆያ፣ የፕሮጀክት ማጠናቀቂያ።

ውጤት: 100 ደንበኞች፣ የገቢ ዕድገት፣ የገበያ መስፋፋት።

 

13. የCEO እና የግል አመራር ዋና ትምህርት

አንድ መሪ ራሱን መምራት ካልቻለ ተቋምን መምራት ይከብደዋል። ስለዚህ፦ የግል አመራር → የቡድን አመራር → የተቋም አመራር ይህ ሰንሰለት ነው። የራስህ ጊዜ ካልተመራ፣ ቡድንህን ለመምራት ትቸገራለህ።

ቅድሚያህ ግልጽ ካልሆነ፣ የቡድንህን ቅድሚያ ማስገንዘብ ይከብዳል። ግብህን መለካት ካልቻልክ፣ የቡድንህን አፈጻጸም በፍትሃዊነት መለካት አይቀልም።

14. በመጨረሻ፦ ሕይወትህን እንደ ተቋም አስብ

ይህ ምናልባት የዚህ ጽሑፍ ትልቁ መልእክት ነው። ሕይወትህን እንደ ተቋም ተመልከተው።

·       ዓላማ አለህ?

·       ራዕይ አለህ?

·       ተልእኮህ ግልጽ ነው?

·       ግቦችህ የሚለኩ ናቸው?

·       ቅድሚያዎችህ የተወሰኑ ናቸው?

·       ጊዜህን በትክክለኛው ነገር ላይ ታውላለህ?

·       ውጤትህን ትለካለህ?

·       ከስህተትህ ትማራለህ?

·       ራስህን ታሻሽላለህ?

እነዚህን ጥያቄዎች መመለስ የራስን ሕይወት መምራት መጀመር ነው።

 

የመጨረሻ መልእክት

·       ሕይወት ያለ ዓላማ ሊኖር ይችላል፤ ግን ትርጉሙ ይጠፋል።

·       ራዕይ ያለ ግብ ምኞት ይሆናል።

·       ግብ ያለ ተግባር ሐሳብ ሆኖ ይቀራል።

·       ተግባር ያለ መለኪያ ግምት ይሆናል።

·       መለኪያ ያለ ግምገማ ቁጥር ብቻ ይሆናል።

·       ግምገማ ያለ መሻሻል ደግሞ ትምህርትን ያባክናል።

ስለዚህ የተሟላ ሕይወት እንዲህ ይመስላል፦

·       ዓላማ ይሰጠኛል።

·       ራዕይ አቅጣጫ ይሰጠኛል።

·       ተልእኮ የዛሬን ሥራ ይገልጽልኛል።

·       ግብ መድረሻዬን ይገልጽልኛል።

·       ስትራቴጂ መንገዴን ይመርጥልኛል።

·       ቅድሚያ ትኩረቴን ይወስናል።

·       ተግባር እንድጓዝ ያደርገኛል።

·       መለኪያ የት እንደደረስኩ ያሳየኛል።

·       ግምገማ እንድማር ያደርገኛል።

·       መሻሻል ደግሞ ነገን ከዛሬ የተሻለ ያደርገዋል።

·       ይህ ነው ከመኖር ወደ መምራት፤

·       ከመሥራት ወደ ውጤት፤

·       ከውጤት ወደ ተፅዕኖ የሚወስደው ጉዞ።