ዓለም አቀፍ የአመራር መስፈርቶች
ክፍል አንድ
ዓለም አቀፍ የአመራር መስፈርቶች (Global Leadership Standards/Competencies) የሚባሉት አንድ መሪ በተለዋዋጭ፣ በተዘዋዋሪ እና በተለያዩ ባህሎች ውስጥ ስኬታማ እንዲሆን የሚያስችሉትን ክህሎቶች፣ አመለካከቶችና ባህሪያት ያጠቃልላሉ።
እነዚህ
መስፈርቶች በአራት ዋና ዋና ምሰሶዎች ተከፍለው የሚታዩ ሲሆን የሚከተሉትን ያካትታሉ፡-
1.
ስልታዊ እና ዓለም አቀፋዊ እይታ (Strategic & Global Mindset)
- ዓለም አቀፍ እይታ
(Global Horizon): ከአካባቢያዊ ወይም ከአገር
ውስጥ አስተሳሰብ ወጥቶ የዓለምን የፖለቲካ፣ የኢኮኖሚ እና የቴክኖሎጂ አዝማሚያዎች መረዳትና ከድርጅቱ ግብ ጋር ማገናኘት።
- የለውጥ መሪነት (Change
Management): ፈጣን ለውጦችን ቀድሞ መተንበይ፣
መላመድ እና ድርጅቱን ወይም ቡድንን በለውጥ ውስጥ በብቃት መምራት።
- የረጅም ጊዜ ራዕይ
(Strategic Vision): የወደፊቱን ዕድሎች
በማየት ግልጽ እና ሊደረስበት የሚችል ስልታዊ አቅጣጫ ማስቀመጥ።
2.
የባህል ተሻጋሪ ብቃት (Cross-Cultural Competence)
- የባህል ጥንቃቄ እና ግንዛቤ
(Cultural Intelligence - CQ): የተለያዩ
ባህሎችን፣ እሴቶችንና የሥራ ልምዶችን ማክበር፣ በፍጥነት መረዳትና ከተለያዩ የህብረተሰብ ክፍሎች ጋር ተስማምቶ መሥራት።
- የአካታችነት መርህ
(Inclusivity): ልዩነቶችን (የባህል፣ የፆታ፣
የዕድሜ፣ ወዘተ) እንደ ትልቅ አቅም በመጠቀም ሁሉም እኩል የሚሳተፍበት የሥራ አካባቢ መፍጠር።
- ሁለገብ ተግባቦት
(Global Communication): ቋንቋን ብቻ
ሳይሆን የባህል ይዘቶችን ያገናዘበ፣ ግልጽ እና ውጤታማ የሆነ የመገናኛ ዘዴን መጠቀም።
3.
ስሜታዊ ብልህነት እና የግል ጥንካሬ (Emotional Intelligence & Personal Attributes)
- ራስን ማወቅ እና መግዛት
(Self-Awareness & Regulation): የራስን ጠንካራና ደካማ ጎን ማወቅ፣ ስሜትን መቆጣጠር እና አስቸጋሪ ሁኔታዎች ውስጥ ሳይደናገጡ ውሳኔ መስጠት።
- የመጽናት አቅም
(Resilience/Grit): ውድቀቶችና ተግዳሮቶች
ሲያጋጥሙ ተስፋ ሳይቆርጡ መጽናት እና ቡድንን ማበረታታት።
- ታማኝነት እና ስነ-ምግባር
(Ethical Leadership): በየትኛውም የዓለም
ክፍልና ሁኔታ ውስጥ ግልጽነትን፣ ታማኝነትን እና ከፍተኛ የሥነ-ምግባር መደቦችን መጠበቅ።
4.
ሰዎችን የማብቃት እና የትብብር ክህሎት (People Empowerment & Collaboration)
- ወሰን የሌለዉ ትብብር
(Boundaryless Collaboration): በተለያዩ
ክፍሎች፣ አገራት ወይም ቡድኖች መካከል ያለውን ግንብ በማፍረስ በጋራ የመሥራት ባህልን ማሳደግ።
- ተተኪዎችን ማፍራት
(Talent Development): በቡድኑ ውስጥ
ያሉ አባላትን ክህሎት ማሳደግ፣ ማብቃት እና የወደፊት መሪዎችን ማዘጋጀት።
- የመተማመን አካባቢ መፍጠር
(Psychological Safety): የቡድን አባላት
ስህተትን ሳይፈሩ አዳዲስ ሀሳቦችን የሚያመነጩበት የነጻነት አካባቢ መፍጠር።
ባጭሩ፡ የአሁኑ ዘመን ዓለም አቀፍ መሪ
"በአካባቢው እያሰበ በዓለም አቀፍ ደረጃ የሚንቀሳቀስ" (Think Globally, Act Locally) ፣ ለውጥን የማይፈራ እና ሰዎችን በልዩነታቸው ውስጥ አስተባብሮ ወደ አንድ የጋራ ግብ መውሰድ የሚችል መሆን አለበት።የተዳከሙ
የሚባሉ አገር በቀል እሴቶችን ዝርዝር በኢትዮጵያ
በኢትዮጵያ
ማህበራዊ፣ ኢኮኖሚያዊ እና ፖለቲካዊ ለውጦች፣ የማስፋፋት እንዲሁም የግሎባላይዜሽን ተፅዕኖዎች ተደማምረው በርካታ ጠንካራ የነበሩ
አገር በቀል እሴቶች፣ የመረዳጃ ሥርዓቶችና የግጭት መፍቻ መንገዶች እንዲዳከሙ ወይም እየጠፉ እንዲሄዱ አድርገዋቸዋል።
በኢትዮጵያ
በአሁኑ ወቅት እየተዳከሙ የመጡ ዋና ዋና አገር በቀል እሴቶች የሚከተሉት ናቸው፡-
1.
የማህበራዊ ትስስር እና የጋራ ደህንነት እሴቶች
- አብሮነት እና ጉርብትና (የአጥር
መላላት) ፦ "ከሩቅ ዘመድ የቅርብ ጎረቤት"
እንደሚባለው፣ ጎረቤቶች በደስታም ሆነ በችግር ጊዜ ሙሉ በሙሉ የመደጋገፍ ባህላቸው እየቀነሰ መጥቷል። በተለይ በከተሞች
አካባቢ ግለኝነት (Individualism) በመስፋፋቱ የነበረው ጥልቅ ማህበራዊ ትስስር እየላላ መጥቷል።
- ዕድርና ዕቁብን ለልማት አለመጠቀም፦ ዕድርና ዕቁብ አሁንም ቢኖሩም፣ የቀድሞው ጠንካራ የማህበራዊ ዋስትና፣ የአንድነት
እና የአካባቢ ልማት ማስተባበሪያነት ሚናቸው እየቀነሰ መጥቷል። በአሁኑ ወቅት ይዘታቸው ይበልጥ ወደ ገንዘብ እና ወደ ስነ-ስርዓት
አፈጻጸም ብቻ እያዘነበለ ይገኛል።
- ደቦ / ጂጌ / ፈንታ፦ በአርሶ አደሩና በአርብቶ አደሩ ዘንድ በሰብል ስብሰባ፣ በቤት ግንባታና በሌሎች
ከባድ ስራዎች ጊዜ በነጻ የሚደረግ የጋራ ጉልበት ትብብር (ደቦ) አሁን ላይ በገንዘብ ኃይል (የቀን ሰራተኛ በመቅጠር)
እየተተካ በመምጣቱ ይሄ የደቦ እሴት እየቀነሰ ነው።
2.
የሽምግልና እና የባህላዊ ግጭት አፈታት ሥርዓቶች
- የሽማግሌዎች ክብር እና ተሰሚነት፦ በኢትዮጵያ ባህል የሃገር ሽማግሌዎች፣ የሃይማኖት አባቶች እና የባህል መሪዎች
(ለምሳሌ በኦሮሞ የገዳ ሥርዓት፣ በጉራጌ የጃካ ሥርዓት፣ በሲዳማ የሉዋ ሥርዓት፣ ወዘተ) የሚሰጡት ቃልና ውሳኔ የመጨረሻ
ተቀባይነት ነበረው። አሁን ላይ ግን ለሽማግሌዎች የሚሰጠው ክብርና ውሳኔያቸውን የመቀበል ባህል በከፍተኛ ደረጃ ተዳክሟል።
እንደዉም በማኅበረሰባቸዉ ዘንድ ትልቅ አክብሮት ይሰጣቸዉ የነበሩ አባ ገዳዎች ሳይቀሩ በደልና ግፍ አልፎ ተርፎም ሞት ድረስ
እየደረሰባቸዉ ይገኛል፡፡
- ዕርቅ እና ይቅርታ (የሆድ ሰፊነት)
፦ አለመግባባቶችን በጠረጴዛ ዙሪያ፣ በሆድ ሰፊነትና
በይቅርታ የመፍታት ባህል እየቀነሰ መጥቶ፣ በቀል፣ ቂምና ግትርነት ማህበራዊ ግንኙነቶችን እየተቆጣጠሯቸው ይገኛሉ።
3.
የሞራል፣ የሥነ-ምግባር እና የማንነት እሴቶች
- ዕፍረት (እውርነት / ይሉኝታ)
፦ ማህበረሰቡ ቀደም ሲል ክፉ ነገርን ከመስራት፣
ሰውን ከመበደልና ስም ከመቅጠፍ የሚቆጠበው "ሰዉ ምን ይላል?" በሚል የጋራ የሞራል ልጓም
(ይሉኝታ እና ዕፍረት) ነበር። ይህ የሞራል መለኪያ እየላላ በመሄዱ የሌብነት፣ የሙስና እና የሃሰት ስርጭት ጨምሯል።
- ለታላላቆችና ለአቅመ ደካሞች
የሚሰጥ ክብር፦ አውቶቡስ ውስጥ ለታላቅ ወንበር ከመልቀቅ
ጀምሮ፣ በዕድሜ ትላልቅ ሰዎችን የማክበር፣ ምክራቸውን የመስማት እና መንገደኛን/እንግዳን የመንከባከብ (የእንግዳ ተቀባይነት)
እሴቶች በተለይ በወጣቱ ትውልድ ዘንድ እየቀነሱ መጥተዋል።
- ታማኝነትና የተስፋ ቃል (ቃለ-አሚን)
፦ ቀደም ሲል በአባቶቻችን ዘንድ "ቃሌ ከመሞት
በላይ ነው" ተብሎ ያለ ምንም የውል ሰነድ በቃል ብቻ ትልልቅ የንግድና የማህበራዊ ግንኙነቶች ይፈጸሙ ነበር። አሁን
ግን በጽሑፍ የተደገፈ ውል እንኳ በሃሰት ሰነድና በማጭበርበር የሚፈርስበት ሁኔታ እየተለመደ መጥቷል።
4.
የተፈጥሮና አካባቢ ጥበቃ እሴቶች
- የቅዱሳን ቦታዎች እና የደን
ጥበቃ እሴቶች፦ በባህላዊ እና በሃይማኖታዊ እሴቶች
ምክንያት (ለምሳሌ የቤተክርስቲያንና መስጊድ ደኖች፣ የባህል አምልኮ የሚደረግባቸው የዛፍ ጥላዎች) ደኖችና የተፈጥሮ ሀብቶች
አይነኩም ነበር። አሁን ግን ይህ የፈሪሃ-እግዚአብሔር እና የባህል ክብር እየቀነሰ በመምጣቱ የተፈጥሮ መመናመን በከፍተኛ
ሁኔታ እየተከሰተ ነው። ይህም ብቻ ሳይሆን በከተሞች አከባቢ ቅርሶች ሳይቀሩ ዋጋ እያጡ መምጣት ጀምረዋል፡፡
ለምን
ተዳከሙ?
በክፍል ሁለት ይጠብቁን
ምንም አስተያየቶች የሉም:
አስተያየት ይለጥፉ