ግብ፣ ራዕይ፣ ተልእኮ እና ዓላማ
ብዙዎቻችን
የምንጠቀምባቸው፣ ጥቂቶቻችን ግን በትክክል የምንረዳቸው አራት ቃላት ሰው ሁሉ የሚኖረው ሕይወት አለው፤ ግን ሁሉም ሰው የሚመራው ሕይወት የለውም። አንዳንዶች የሚኖሩት ቀን ከቀን
እየተከሰተ ባለው ነገር ነው። ሌሎች ደግሞ የሚኖሩት በአቅጣጫ፣ በዓላማ እና በተወሰነ የወደፊት ምስል ነው።
ይህን
ልዩነት ለመረዳት አራት ቃላት በጣም አስፈላጊ ናቸው፦
ራዕይ
(Vision)
ተልእኮ (Mission)
ዓላማ (Purpose)
ግብ (Goal)
ብዙ
ጊዜ እነዚህ ቃላት በአንድ ላይ ይደባለቃሉ። ይሁን እንጂ እያንዳንዳቸው የራሳቸው ጥያቄ አላቸው። አንድ ሰው እነዚህን አራት ጥያቄዎች
በግልጽ መመለስ ከቻለ፣ ሕይወቱን በተሻለ አቅጣጫ መምራት ይችላል።
1. ዓላማ
(Purpose) — «ለምን እኖራለሁ?»
ዓላማ
ማለት ከምንም ነገር በፊት የሚመጣው የ«ለምን?» ጥያቄ ነው።
ለምን
እሠራለሁ?
ለምን እማራለሁ?
ለምን ይህን ሕይወት እመራለሁ?
ከራሴ በላይ ለምን መኖር እፈልጋለሁ?
ዓላማ
ለሕይወት ትርጉም ይሰጣል።
ገንዘብ
ማግኘት ግብ ሊሆን ይችላል፤ ግን ገንዘብ ማግኘት ብቻ የሕይወት ዓላማ ለምን ይሆናል?
ለምሳሌ፦
«ቤተሰቤን
በክብር ለመደገፍ፣ በምሠራው ሥራ ለሌሎች ዋጋ ለመፍጠር እና የተሻለ ትውልድ ለመተው እኖራለሁ።»
ይህ
ዓላማ ነው።
የዓላማ መለኪያ
ዓላማን
በቀጥታ እንደ ገቢ ወይም እንደ ቁጥር መለካት አይቻልም። ግን በእነዚህ ጥያቄዎች ራስን መመዘን ይቻላል፦
- የምሠራው ነገር ከእሴቶቼ ጋር ይስማማል?
- ለሌሎች ዋጋ እፈጥራለሁ?
- የምኖረው ከራሴ በላይ የሆነ ትርጉም አለው?
- በምሠራው ሥራ ላይ ኩራት ሊሰማኝ ይችላል?
ዓላማ
= ለምን?
2. ራዕይ
(Vision) — «ወዴት መድረስ እፈልጋለሁ?»
ዓላማ
ለምን እንደምንኖር ካሳየን፣ ራዕይ ደግሞ ወዴት መድረስ እንደምንፈልግ ያሳየናል። ራዕይ የወደፊቱ የእኛ ግልጽ ምስል ነው።
ለምሳሌ፦
አንድ
ወጣት እንዲህ ቢል፦
«በ10
ዓመታት ውስጥ በአፍሪካ ደረጃ የሚታወቅ የቴክኖሎጂ ተቋም መገንባት እፈልጋለሁ።» ይህ ራዕይ ነው።
ራዕይ
የሚጠይቀው፦
«ወደፊት
ምን ማየት እፈልጋለሁ?»
የራዕይ
መለኪያ
ጥሩ
ራዕይ በሚከተሉት መልኩ ሊፈተን ይችላል፦
·
ግልጽ ነው?
·
ሊመለከት የሚችል የወደፊት ምስል ይሰጣል?
·
ሰውን ያነሳሳል?
·
የጊዜ አቅጣጫ አለው?
ራዕይ
= ወዴት?
3. ተልእኮ
(Mission) — «ወደዚያ ለመድረስ አሁን ምን እያደረግኩ ነው?»
ተልእኮ
ዓላማን ወደ ተግባር የሚቀይር ነው።
ራዕይ፦
«ወዴት
መሄድ እፈልጋለሁ?»
ተልእኮ፦
«ወደዚያ
ለመድረስ አሁን ምን እያደረግኩ ነው?»
ለምሳሌ
አንድ ሰው ራዕዩ፦
«በአፍሪካ
ደረጃ የሚታወቅ የቴክኖሎጂ ተቋም መገንባት።»
ተልእኮው
ደግሞ፦
«በቴክኖሎጂ፣
በእውቀት እና በፈጠራ የሚያስፈልጉ መፍትሔዎችን በመፍጠር ደንበኞችንና ማኅበረሰቡን ማገልገል።»
ይህ
ተልእኮ ነው።
የተልእኮ
መለኪያ
- በትክክል የምናገለግለው ማን ነው?
- ምን ዋጋ እንፈጥራለን?
- እንዴት እንፈጥረዋለን?
- የዕለት ተዕለት ሥራችን ከተልእኮአችን ጋር
ይጣጣማል?
ተልእኮ
= ምን እያደረግኩ ነው?
4. ግብ
(Goal) — «በተወሰነ ጊዜ ምን ውጤት ማምጣት እፈልጋለሁ?»
እዚህ
ላይ ብዙዎቻችን ትልቁን ስህተት እንሠራለን።
·
«በሥራዬ ጥሩ መሆን እፈልጋለሁ» ግብ አይደለም።
·
«ጤናማ መሆን እፈልጋለሁ» ግብ አይደለም።
·
«ብዙ ገንዘብ ማግኘት እፈልጋለሁ» በቂ የሆነ ግብ አይደለም።
ግብ
ግልጽ፣ የሚለካ፣ በጊዜ የተወሰነ ውጤት መሆን አለበት።
ለምሳሌ፦
«በ2027
መጨረሻ የወር ገቢዬን ወደ 100,000 ብር ማድረስ።»
ወይም፦
«በሚቀጥሉት
12 ወራት 20 አዳዲስ ደንበኞችን ማግኘት።»
እነዚህ
ሊለኩ የሚችሉ ግቦች ናቸው።
ግብ
= ምን ውጤት + መቼ + ምን ያህል?
አራቱን
በአንድ ምሳሌ እንይ
አንድ
ወጣት ሥራ ፈጣሪ (Entrepreneur) እንዳለ እንገምት።
ዓላማ
«ለሰዎች
የሚጠቅም ነገር በመፍጠር ሕይወታቸውን ማሻሻል።»
ራዕይ
«በ10
ዓመታት ውስጥ በአፍሪካ የሚታወቅ የቴክኖሎጂ ተቋም መገንባት።»
ተልእኮ
«በቴክኖሎጂ
የሚፈቱ የደንበኞችን እና የማኅበረሰቡን ችግሮች መለየትና ተግባራዊ ዲጂታል መፍትሔዎችን ማቅረብ።»
ግብ
«በ2027
ዓ.ም. መጨረሻ 100 የሚከፍሉ ደንበኞችን ማግኘት እና ዓመታዊ ገቢን ወደ 10 ሚሊዮን ብር ማድረስ።»
አሁን
ልዩነቱ ግልጽ ነው፦
ዓላማ
→ ለምን?
↓
ራዕይ → ወዴት?
↓
ተልእኮ → ምን
እያደረግን ነው?
↓
ግብ → ምን
ውጤት መቼ ማምጣት አለብን?
ከዚያ
በኋላ ምን ይመጣል?
አራቱን
ቃላት መረዳት ብቻ በቂ አይደለም። እነሱን ወደ ሥራ መቀየር አለብን።
የሕይወት
አፈጻጸም ሰንሰለት እንዲህ ነው፦
ዓላማ → ራዕይ → ተልእኮ → ግብ → ቅድሚያ → ተግባር → መለኪያ → ግምገማ → መሻሻል
እዚህ
ላይ አንድ ትልቅ እውነት አለ፦
የተግባር
ብዛት የአፈጻጸም ማረጋገጫ አይደለም። የተፈጠረው ውጤት ነው አፈጻጸምን የሚያረጋግጠው። ቀኑን ሙሉ መሥራት ይቻላል፤ ግን በትክክለኛው
አቅጣጫ ካልሆነ ብዙ ሥራ ብዙ ውጤት አያመጣም።
የግብ
መለኪያ — SMART
ጥሩ
ግብ በቀላሉ ለመፈተሽ SMART መርህን መጠቀም ይቻላል፦
S
— Specific → ግልጽ
M — Measurable → የሚለካ
A — Achievable → ሊሳካ የሚችል
R — Relevant → ከትልቁ ዓላማ ጋር የተያያዘ
T — Time-bound → የጊዜ ገደብ ያለው
ለምሳሌ፦
·
«ጤናዬን ማሻሻል እፈልጋለሁ» የሚለው ምኞት ነው።
·
«በሚቀጥሉት 12 ሳምንታት በሳምንት 4 ቀን ለ30 ደቂቃ እንቅስቃሴ ማድረግ» ደግሞ የተግባር ግብ ነው።
ሕይወትህን
በአራት ጥያቄዎች መመርመር
ዛሬ
ራስህን እነዚህን አራት ጥያቄዎች ጠይቅ፦
1.
ለምን እኖራለሁ? ዓላማዬ ምንድነው?
2.
ወዴት መድረስ እፈልጋለሁ? ራዕዬ ምንድነው?
3.
ወደዚያ ለመድረስ ዛሬ ምን እያደረግሁ ነው? ተልእኮዬ ምንድነው?
4.
በተወሰነ ጊዜ ምን ውጤት ማምጣት አለብኝ? ግቤ ምንድነው?
ከዚያ
ሌላ አንድ ጥያቄ ጨምር፦
«ዛሬ የማደርገው
ነገር ወደ ነገ የምፈልገውን ሰው እያደረሰኝ ነው?» ይህ ጥያቄ ከተመለሰ፣ የሕይወትህ አቅጣጫ ግልጽ መሆን ይጀምራል።
በአጭሩ
እንዲህ አስታውስ
· ዓላማ ሕይወትህን ትርጉም ይሰጣል።
· ራዕይ የምትሄድበትን አቅጣጫ ያሳያል።
· ተልእኮ ወደዚያ ለመድረስ የምታደርገውን ሥራ ይገልጻል።
· ግብ በተወሰነ ጊዜ ማምጣት የምትፈልገውን ውጤት
ይገልጻል።
Purpose
→
Vision → Mission → Goal
ለምን?
→ ወዴት?
→ ምን?
→ ምን
ውጤት እና መቼ?
መደምደሚያ፦
በድንገት አትኑር፤ በአቅጣጫ
ኑር
ብዙ ሰዎች
ሕይወታቸውን በምኞት ይመራሉ። ጥቂቶች ግን በግልጽ ዓላማና በተወሰነ አቅጣጫ ይመራሉ።
ምኞት
ይላል፦
«አንድ ቀን ይህን እፈልጋለሁ።»
ራዕይ
ይላል፦
«ወደዚህ እሄዳለሁ።»
ግብ
ይላል፦
«በዚህ ጊዜ ይህን ውጤት
አመጣለሁ።»
ተግባር
ይላል፦
«ዛሬ ይህን እሠራለሁ።»
መለኪያ
ይጠይቃል፦
«ውጤቱ ምን ሆነ?»
ግምገማ
ይጠይቃል፦
«ምን ተማርኩ?»
መሻሻል
ይላል፦
«ነገ ምን በተሻለ መንገድ
እሠራለሁ?»
ስለዚህ
ሕይወትህን ከዛሬ ጀምሮ በአራት ቃላት መርምረው፦
ዓላማህን
እወቅ።
ራዕይህን ግለጽ።
ተልእኮህን አኑር።
ግብህን ለካ።
ከዚያ ወደ
ተግባር ግባ።
ምክንያቱም
ግልጽ አቅጣጫ የሌለው ሕይወት በብዙ እንቅስቃሴ ሊሞላ ይችላል፤ ግን በትክክለኛ ውጤት መሞላቱ አይረጋገጥም።
·
አቅጣጫ ካለህ እርምጃህ ይገባል፤
·
መለኪያ ካለህ እድገትህን ታያለህ፤
·
ዓላማ ካለህ ጉዞህ ትርጉም ይኖረዋል።
ምንም አስተያየቶች የሉም:
አስተያየት ይለጥፉ