ግብ፣ ራዕይ፣ ተልእኮ እና ዓላማ Part 3

 ከግል ሕይወት እስከ ተቋም

ዓላማን ወደ ውጤት የሚቀይር የአፈጻጸም ሥርዓት

በሰው ሕይወት ውስጥና በተቋም ውስጥ የሚታየው ችግር ብዙ ጊዜ የእውቀት እጥረት ብቻ አይደለም።

ብዙ ሰዎች ያውቃሉ። ብዙ ሰዎች ይሠራሉ። ብዙ ተቋማትም እንቅስቃሴ ያደርጋሉ።

ግን ጥያቄው፦

“ይህ ሁሉ እንቅስቃሴ ወዴት እየወሰደን ነው?” የሚለው ነው። ሰው በግል ሕይወቱ ሊጠመድ ይችላል፤ ተቋምም በሥራ ሊጠመድ ይችላል። መጠመድ ግን አፈጻጸም አይደለም። አፈጻጸም ማለት የታሰበውን ዋጋ ወደ ተለካ ውጤት መቀየር ነው።

 

1. የግል ሕይወት እና የተቋም ሕይወት ተመሳሳይ ሕግ አላቸው

አንድ ሰው ያለ ዓላማ ከኖረ፣ የሚያጋጥመው ነገር ሁሉ አቅጣጫውን ሊወስንለት ይችላል። ተቋምም እንዲሁ ነው። ግልጽ ዓላማና ራዕይ ከሌለው፣ የደንበኛ ግፊት፣ የገበያ ሁኔታ፣ የውድድር ግፊት፣ የዕለት ተዕለት ችግር እና የሰዎች ፍላጎት አቅጣጫውን ይወስናሉ።

ስለዚህ፦

ግልጽ አቅጣጫ የሌለው ሰው በሁኔታዎች ይመራል፤ ግልጽ አቅጣጫ የሌለው ተቋምም በችግሮች ይመራል።

 

2. አራቱ መሠረታዊ ጥያቄዎች

ለሰውም ሆነ ለተቋም አራት ጥያቄዎች ዋና መሠረት ናቸው።

ጥያቄ	በግል ሕይወት	በተቋም
ለምን?	ዓላማ	የተቋሙ ዓላማ
ወዴት?	ራዕይ	ራዕይ
ምን እያደረግሁ?	ተልእኮ	ተልእኮ
ምን ውጤት እና መቼ?	ግብ	የተቋም ግብ

ይህን አንድ ሰው በግል ሕይወቱ ሊጠቀምበት ይችላል፤ አንድ ትንሽ ጀማሪ ተቋምም ሆነ ትልቅ ድርጅት በተመሳሳይ መርህ ሊመራ ይችላል።

 

ግብ፣ ራዕይ፣ ተልእኮ እና ዓላማ Part 2

 ብዙ መሥራት ወይስ ትክክለኛውን መሥራት?

ሰዎች ቀኑን ሙሉ ሲሠሩ ለምን አንዳንድ ጊዜ ውጤታቸው አነስተኛ ይሆናል?

በሕይወት ውስጥ ከምንሰማቸው በጣም አደገኛ ሐሳቦች አንዱ፦

«ብዙ ከሠራሁ ብዙ አገኛለሁ።»

ይህ ሁልጊዜ እውነት አይደለም። አንድ ሰው ቀኑን ሙሉ ሊሮጥ ይችላል፤ ግን ወደ ትክክለኛው ቦታ እየሄደ ላይሆን ይችላልና። ፍጥነት አቅጣጫን አይተካም። ብዙ ሥራ ማለት ውጤታማ ሥራ ማለት አይደለም።

ይህን ለመረዳት ሦስት ቃላትን እንለይ፦

ተግባር — ውጤት — ተፅዕኖ

1. ተግባር — «ምን አደረግሁ?»

ተግባር ማለት የሠራኸው ነገር ነው።

·       ስብሰባ አደረግሁ።

·       ስልክ ደወልኩ።

·       ኢሜይል ላክሁ።

·       ሪፖርት ጻፍኩ።

·       መጽሐፍ አነበብኩ።

·       ስልጠና ወሰድኩ።

·       ሰዓታት ሠራሁ።

እነዚህ ሁሉ ተግባራት ናቸው።

ግን ትልቁ ጥያቄ፦

«ከዚህ ተግባር ምን ውጤት ተገኘ?»

 

2. ውጤት — «ምን ተለወጠ?»

ውጤት የሚለው ተግባርህ ያመጣው ለውጥ ነው።

ለምሳሌ፦

ተግባር፦ 100 ደንበኞችን ደወልኩ።

ውጤት፦ 20 ደንበኞች ፍላጎታቸውን ገለጹ።

እንደገና፦

ተግባር፦ 10 ሰዓት አጠናሁ።

ውጤት፦ በፈተና ውጤቴ ተሻሽሎ ከ80% ወደ 92% ደረሰ።

ስለዚህ፦ ተግባር ሥራው ነው፤ ውጤት የሥራው ፍሬ ነው።

 

ግብ፣ ራዕይ፣ ተልእኮ እና ዓላማ Part 1

 ግብ፣ ራዕይ፣ ተልእኮ እና ዓላማ

ብዙዎቻችን የምንጠቀምባቸው፣ ጥቂቶቻችን ግን በትክክል የምንረዳቸው አራት ቃላት ሰው ሁሉ የሚኖረው ሕይወት አለው፤ ግን ሁሉም ሰው የሚመራው ሕይወት የለውም። አንዳንዶች የሚኖሩት ቀን ከቀን እየተከሰተ ባለው ነገር ነው። ሌሎች ደግሞ የሚኖሩት በአቅጣጫ፣ በዓላማ እና በተወሰነ የወደፊት ምስል ነው።

ይህን ልዩነት ለመረዳት አራት ቃላት በጣም አስፈላጊ ናቸው፦

ራዕይ (Vision)
ተልእኮ (Mission)
ዓላማ (Purpose)
ግብ (Goal)

ብዙ ጊዜ እነዚህ ቃላት በአንድ ላይ ይደባለቃሉ። ይሁን እንጂ እያንዳንዳቸው የራሳቸው ጥያቄ አላቸው። አንድ ሰው እነዚህን አራት ጥያቄዎች በግልጽ መመለስ ከቻለ፣ ሕይወቱን በተሻለ አቅጣጫ መምራት ይችላል።

1. ዓላማ (Purpose) — «ለምን እኖራለሁ?»

ዓላማ ማለት ከምንም ነገር በፊት የሚመጣው የ«ለምን?» ጥያቄ ነው።

ለምን እሠራለሁ?
ለምን እማራለሁ?
ለምን ይህን ሕይወት እመራለሁ?
ከራሴ በላይ ለምን መኖር እፈልጋለሁ?

ዓላማ ለሕይወት ትርጉም ይሰጣል።

ገንዘብ ማግኘት ግብ ሊሆን ይችላል፤ ግን ገንዘብ ማግኘት ብቻ የሕይወት ዓላማ ለምን ይሆናል?

ለምሳሌ፦

«ቤተሰቤን በክብር ለመደገፍ፣ በምሠራው ሥራ ለሌሎች ዋጋ ለመፍጠር እና የተሻለ ትውልድ ለመተው እኖራለሁ።»

ይህ ዓላማ ነው።

የዓላማ መለኪያ

መተው — የመኖር ጥበብ (መግቢያ)

 መተው — የመኖር ጥበብ

“መተው ነገሬን ከተተወ…”

አንዳንድ ጊዜ ችግራችን የገጠመን ነገር ብቻ አይደለም፤ ያጋጠመንን ነገር መተው አለመቻላችን ነው።

ሰዎች በማይጠቅም ክርክር ዉስጥ ይገባሉ። ከማይረባ ጉዳይ ጋር ለሰዓታት ይከራከራሉ። አንድ ሰው የተናገረውን ቃል ለቀናት በአእምሯቸው ይዘው ይኖራሉ። የተፈጠረ ግጭት ከተፈታ በኋላም በልባቸው ውስጥ ይቀጥላሉ። አንዳንዶች ደግሞ ያለፈውን ስህተት ደጋግመው ይኖራሉ።

“እንዲህ ባላደርግ ኖሮ…”

“እንዲህ ባይለኝ ኖሮ…”

“እሱ ያደረገብኝን አልረሳውም…” ብለው ያለፈውን ዛሬ ውስጥ ይኖሩታል።

እውነቱ ግን ይህ ነው፦

·       ሁሉንም ነገር መሸነፍ የለብህም።

·       ሁሉንም ክርክር ማሸነፍም አያስፈልግህም።

·       አንዳንድ ነገሮችን መተው አለብህ።

·       መተው ማለት መሸነፍ አይደለም

ብዙ ሰዎች “ከነገሩ ራቅሁ” ማለት እንደ መሸነፍ ያዩታል።

ነገር ግን ጥበበኛ ሰው የሚጠይቀው፦

“ይህንን ጉዳይ ማሸነፍ ከቻልኩ ምን አገኛለሁ?” ብቻ አይደለም።

“ይህንን ጉዳይ ለማሸነፍ ምን እከፍላለሁ?” የሚለውንም ይጠይቃል።

የኢትዮጵያዊ የላቀ አፈጻጸም ተቋም ሞዴል

 የኢትዮጵያዊ የላቀ አፈጻጸም ተቋም ሞዴል

1.       ራዕይ — Vision ተቋሙ የሚሄድበት ግልጽ አቅጣጫ።

2.      ዓላማ — Purpose “ለምን ኖረን?” የሚለው መሠረታዊ ጥያቄ።

3.    እሴት — Values ተቋሙ ምን ነገር ላይ በፍጹም ድርድር እንደማያደርግ።

4.    ሰው — People ትክክለኛ ሰው፣ ትክክለኛ ሚና፣ ትክክለኛ ብቃት።

5.    መዋቅር — Structure ማን ምን ይሠራል? ማን ለማን ይጠየቃል? ማን ምን ይወስናል?

6.    ሥርዓት — Systems KPI፣ በጀት፣ ሪፖርት፣ የውሳኔ ሥርዓት፣ የአፈጻጸም ግምገማ፣ የጥራት ሥርዓት።

7.     ደንበኛ — Customer ተቋሙ የሚኖረው ለደንበኛ ዋጋ ለመፍጠር ነው።

8.    አፈጻጸም — Execution ራዕይን ወደ ዕለታዊ ሥራ የሚቀይር ችሎታ።

9.    ፈጠራ — Innovation የዛሬን ሥራ ብቻ ሳይሆን የነገን ዕድል መፍጠር።

10.   ቀጣይነት — Sustainability ተቋሙ ከመሥራቹ ወይም ከአንድ መሪ በኋላም እንዲቀጥል ሥርዓት መገንባት።

የላቀ አፈጻጸም ማለት፦ በአንድ ጊዜ ጥሩ ውጤት ማምጣት አይደለም፤ በተደጋጋሚ፣ በሥርዓትና በተቋማዊ ባህል ጥሩ ውጤት ማምጣት ነው። እና ከዚያም አንድ ደረጃ እንሻገራለን፦ “Excellent Company” መገንባት ብቻ አይበቃም፤ “Excellent Institution” መገንባት አለብን።

ቀጣዩን ሥራ እንዲህ እንጀምር “የኢትዮጵያዊ የላቀ አፈጻጸም ተቋም — 8 መሠረታዊ መርሆዎች” በሚል ርዕስ እያንዳንዱን መርህ በጥልቀት እንገንባ። ለእያንዳንዱ መርህ የምንጠቀመው ቅርጽ፦ የመጽሐፉ ሐሳብ → የዛሬ አውድ → የኢትዮጵያ ችግር → የተቋም መርህ → የCEO ሚና → የሥርዓት ግንባታ → KPI → ተግባራዊ ምሳሌ → የተቋም ግንባታ ትምህርት፤ ይህን በዚህ መንገድ ካስኬድነው ለኢትዮጵያ የሚሠራ የተቋም ግንባታ ፍሬምወርክ እንፈጥራለን።

የኢትዮጵያዊ የላቀ አፈጻጸም ተቋም

በተግባር ወደ ሥራ መቅረብ ከ“ማወቅ” ወደ “ማድረግ”

ዓለም አቀፍ የአመራር መስፈርቶች (ክፍል አራት)

 ዓለም አቀፍ የአመራር መስፈርቶች (… የቀጠለ)

እነዚህ ችግሮች ይዘን አገርንና ትዉልድን ወደኋላ ከምንጎትት በፍጥነት ወደ መፍትሔ መሄዱ ለነገ የሚባል ጉዳይ አይደለም፤ ስለዚህ ወደ መፍትሔዉ ለመሄድ ምን ብናደርግ ይሻላል፡፡ ወደ ተግባር የሚያስኬደንን የድርጊት መርሃ ግብር ምን ምን ብናደርግ ይሻላል?

በእርግጥም አገራዊ ስብራቶችን መጠገን የነገ ተብሎ የሚተው ጉዳይ አይደለም። ይህንን ትልቅ ራዕይ ወደ መሬት ለማውረድ እና ወደ ተግባር ለመግባት፣ ከግል ተነሳሽነት ተነስቶ ወደ ማህበረሰብ የሚሰፋ የደረጃ በደረጃ የድርጊት መርሃ ግብር (Action Plan) እንደሚከተለው ተቀምጧል፦

📌 አገር በቀል እሴቶችን የማዘመን የድርጊት መርሃ ግብር

1.ደረጃ 1፦ ከራስ እና ከቤተሰብ መጀመር (Micro-Level Call): ወዲያውኑ የሚጀመር

• ዲጂታል ጾም እና የቤተሰብ ጨዋታ፦ በሳምንት ቢያንስ አንድ ቀን ምሽት ላይ ስልኮችን አጥፍቶ ከልጆች ወይም ከቤተሰብ ጋር በመቀመጥ የቆዩ የአባቶች ታሪኮችን፣ ተረቶችንና እንቆቅልሾችን ማውጋት።
• አርአያነት (Modeling)፦ በዕለት ተዕለት ሕይወት ውስጥ ታማኝነትን፣ ይሉኝታን እና ታላላቆችን ማክበርን በተግባር በማሳየት ለልጆች መሪ መሆን።

2.ደረጃ 2፦ የማህበረሰብ ተቋማትን ማነቃቃት (Meso-Level Activation): ከ1 እስከ 3 ወራት.

• የዕድር እና ዕቁብ ማሻሻያ ሀሳብ ማቅረብ፦ በሚኖሩበት አካባቢ ባለው ዕድር ውስጥ በመሳተፍ፣ ዕድሩ ከለቅሶ ድጋፍ ባለፈ የወጣቶች የውይይት መድረክ እንዲያዘጋጅ፣ የአካባቢ ሰላምና የፅዳት "ደቦ" እንዲያደራጅ ሀሳብ ማፍለቅና መምራት።
• የባህልና የታሪክ ክበባት (Clubs)፦ በአቅራቢያ ባሉ ትምህርት ቤቶች ውስጥ ተማሪዎች አገር በቀል የግጭት አፈታት ሥርዓቶችን (ለምሳሌ የሽምግልና አስመስሎ ትወና/Roleplay) የሚለማመዱባቸውን ክበባት በበጎ ፈቃደኝነት ማደራጀት።

3.ደረጃ 3፦ የቴክኖሎጂ እና የፈጠራ ይዘቶችን ማምረት (Content Creation): ከ3 እስከ 6 ወራት.

• የዲጂታል ዘመቻ (Digital Advocacy) ፦ ማህበራዊ ሚዲያን (TikTok, YouTube, Facebook) በመጠቀም ስለ አገር በቀል እሴቶች፣ ስለ ታማኝነትና ስለ ጥንቱ አብሮነት የሚያስተምሩ አጫጭር ቪዲዮዎችን፣ ፖድካስቶችን ወይም ጽሑፎችን በተከታታይ መልቀቅ።
• ጥናቶችን ወደ ስራ መቀየር፦ ቀደም ሲል ያገኟቸውን የምሁራን ጥናቶች መነሻ በማድረግ፣ ታሪኮቹን ወደ ህጻናት ታሪክ መጽሐፍት ወይም አኒሜሽን መቀየር የሚችሉ የፈጠራ ሰዎችን (ጸሐፊያን፣ ሰዓሊያን) ማስተባበር።

4.ደረጃ 4፦ ተቋማዊ እና መዋቅራዊ ተፅዕኖ መፍጠር (Macro-Level Impact): ከ6 ወራት በላይ.

• የፖሊሲ ግፊት (Advocacy)፦ በሲቪል ማህበራት ወይም በሙያ ማህበራት በኩል በመደራጀት በትምህርት ሚኒስቴር የሥርዓተ-ትምህርት (Curriculum) ቀረጻ ላይ አገር በቀል እውቀቶች በስፋት እንዲካተቱ የጥናት ምክረ-ሀሳቦችን ማቅረብ።
• የአገር በቀል ቢዝነስ ሞዴል መፍጠር፦ በየተቋማቱ ወይም በስራ ገበታችን ውስጥ "በታማኝነትና በቃል" ላይ የተመሰረቱ፣ እንዲሁም ማህበረሰባዊ ትስስርን የሚያጠናክሩ አገር በቀል አሠራሮችን (እንደ ዘመናዊ ዕቁብ አደረጃጀት) በቴክኖሎጂ አስደግፎ ለገበያ ማቅረብ።

🛠️ አሁኑኑ ምን እናድርግ? (የመጀመሪያው እርምጃ)

ይህንን ትልቅ ጉዞ ለመጀመር ዛሬውኑ ማድረግ የምንችለዉ አንድ ወሳኝ ተግባር አለ፦

የመጀመሪያው እርምጃ፦ የተከበሩ የዚህ ብሎግ ተከታታይና ይህንን መልእክት የሚያነቡ ደንበኛዬ በአሁኑ ወቅት እርስዎን ይበልጥ የሚያስቆጭዎ እና በፍጥነት መለወጥ ይችላሉ ብለው የሚያምኑት የትኛውን ዘርፍ ነው? (ለምሳሌ፦ በትምህርት ዙሪያ መስራት፣ በማህበራዊ ሚዲያ የንቅናቄ ስራ መጀመር፣ ወይስ በቢዝነስና በተቋማት አሠራር ውስጥ እሴቶችን ማስረጽ?)

በመጠነኛ ሰዉ የሚጀመር ስልጠና እና በማህበራዊ ሚዲያ የንቅናቄ ስራ ማዘጋጀት

ይህ በጣም ግልጽ፣ ተግባራዊ እና ፈጣን ውጤት ሊያመጣ የሚችል ምርጥ መነሻ ነው። ስልጠናው "የእሴት አምባሳደሮችን" የሚያፈራበት፣ ማህበራዊ ሚዲያው ደግሞ መልዕክቱን ለብዙሃን የምናደርስበት የ6 ሳምንታት የተቀናጀ የድርጊት መርሃ ግብር እንደሚከተለው ተዘጋጅቷል፦

📅 የ6 ሳምንታት የተግባር መርሃ ግብር (Action Plan)

ሳምንት	የስልጠናው ተግባር (Training)	የማህበራዊ ሚዲያ ስራ (social media)
ሳምንት 1-2፦ መሰረት መጣል	• ታላሚ ቡድን መምረጥ፦ ከ10-15 የሚሆኑ ተፅዕኖ ፈጣሪ ወጣቶችን፣ መምህራንን ወይም የሰፈር መሪዎችን መመልመል። • ይዘት ማዘጋጀት፦ በአገር በቀል እሴቶች እና ዘመናዊነት ላይ ያተኮረ የአንድ ቀን አጭር የስልጠና ማንዋል (ቁሳቁስ) ማዘጋጀት።	• ገጽ መክፈት፦ በቲክቶክ (TikTok) እና ቴሌግራም (Telegram) ላይ ልዩ ገጽ መክፈት (ለምሳሌ፦ “የእሴት ትውልድ” ወይም “አገር በቀል እውቀት”)። • የምርት ዝግጅት፦ አጫጭር ቀስቃሽ ጥቅሶችንና ምስሎችን ማዘጋጀት።
ሳምንት 3-4፦ ማስጀመር	• የመጀመሪያው ስልጠና፦ በተመረጡት 15 ሰዎች ላይ የ1 ቀን ስልጠና መስጠት። • ርዕስ፦ "አገር በቀል እሴቶችን ለዘመናዊው ትውልድ እንዴት እናስተላልፍ?" • ውጤት፦ ሰልጣኞቹ እርስዎን አግዘው በማህበራዊ ሚዲያ ላይ ይዘት እንዲያመርቱ ስራ መከፋፈል።	• ንቅናቄውን ማስጀመር፦ በሳምንት 3 አጫጭር ቪዲዮዎችን (ከ90 ሰከንድ በታች) እና ጽሑፎችን መልቀቅ። • ርዕሰ-ጉዳይ፦ እየጠፉ ያሉ እንደ ታማኝነት፣ ይሉኝታ እና አብሮነት ያሉ እሴቶችን የሚያስታውሱ አሳታፊ ጥያቄዎች።
ሳምንት 5-6፦ ማስፋፋት	• የክትትል ስብሰባ፦ ሰልጣኞቹ በየራሳቸው አካባቢ (በየቤታቸው ወይም ስራ ቦታቸው) ያደረጉትን ለውጥ መገምገም። • ቀጣይ ዙር፦ ሁለተኛውን የሰልጣኞች ቡድን መመልመል።	• የሰልጣኞች ድምፅ፦ በስልጠናው ላይ የተሳተፉ ወጣቶች የተማሩትንና የተሰማቸውን የሚናገሩበትን አጫጭር ቪዲዮዎች (Testimonials) መልቀቅ። • የቀጥታ ስርጭት (Live)፦ በማህበራዊ ሚዲያ ላይ የውይይት መድረኮችን መክፈት።

🛠️ ወደ ተግባር ለመግባት ዛሬውኑ የሚሰሩ 3 ዋና ስራዎች እንፈልግ

ወደ ተግባር እንዴት እንግባ? የሁላችንም ድርሻ ስለሆነ ከዚህ ብሎግ ላይ ወደ መሬት ወርዶ ሁላችንም የእኛ ከምንላቸዉ ጋር እንወያይ ለዉጡንም እናቀጣጥል፤ መልእክቴ ነዉ፡፡

ይቆየን!

ዓለም አቀፍ የአመራር መስፈርቶች (ክፍል ሦስት)

 ዓለም አቀፍ የአመራር መስፈርቶች

ለመሆኑ እንደዚህ ሥር የሰደዱ ችግሮችን በምን ዓይነት ጠንካራ አካሄድ ወደኋላ ተመልሰን የጥንቱን ከዘመናዊነት ጋር አሁን ላለነዉም ለቀጣይ ትዉልድም በሚሆን መልኩ መተግበር እና ትዉልዱ እንዲወርሰዉና የነበረዉን አዘምኖ እንዲያስቀጥለዉ ማድረግ እንችላለን፡፡

ይህ ጥያቄ ችግሩን ከመረዳት አልፎ "ቀጣዩ መፍትሔ ምንድን ነው?" ወደሚል ታላቅ እና አገራዊ የቤት ሥራ የሚያሻግር በጣም ወሳኝ ጥያቄ ነው።

የጥንቱን አገር በቀል እሴት ሳናጣ፣ ዘመናዊነቱን ሳንገፋ፣ ሁለቱንም አዋህዶ ለዛሬውም ለነገውም ትውልድ የሚሆን ሥርዓት መገንባት ይቻላል። ይህ አካሄድ በምሁራን ቋንቋ "ህብረ-ዘመናዊነት" (Multiple Modernities) ወይም አገር በቀል እውቀትን ማዘመን (Modernizing Indigenous Knowledge) ይባላል።

ይህንን ለማድረግ የሚከተሉትን አራት ጠንካራ እና ስልታዊ አካሄዶች መከተል ያስፈልጋል፦

ዓለም አቀፍ የአመራር መስፈርቶች (ክፍል 2)

ዓለም አቀፍ የአመራር መስፈርቶች

 ለምን ተዳከሙ?

ለእነዚህ እሴቶች መዳከም ዋናው ምክንያት የወጣት ትውልዱን ከአገር በቀል እውቀቶች ጋር የሚያገናኝ የቤተሰብ እና የትምህርት ሥርዓት ትስስር መላላቱ፣ በቴክኖሎጂ የመጡ ባዕድ ባህሎችን ያለ ማጣሪያ መውሰድ (Acculturation) እና የኑሮ ውድነት ሰዎችን ወደ ግለኝነት እንዲያዘነብሉ ማድረጉ ነው።

ይህ ብቻ ነዉ ለመዳከሙ ምክንያት ወይስ አንዱ እና ዋነኛዉ ነዉ የሚሉ ጥያቄዎች ሊነሱ ይችላሉ

መልሱ በፍጹም፣ ይህ ብቻ አይደለም። ከላይ የጠቀስናቸው ምክንያቶች (የቴክኖሎጂ ተፅዕኖ፣ የኑሮ ውድነት እና የትምህርት ሥርዓቱ መላላት) ክስተቱን ያፋጠኑት እና በዕለት ተዕለት ሕይወታችን ውስጥ በግልጽ የሚታዩት እንጂ፣ ዋናውና ሥር የሰደደው መሠረታዊ ምክንያት ሌላ ነው።

የኢትዮጵያ አገር በቀል እሴቶች ለምን ተዳከሙ? ለሚለው ጥያቄ በምሁራንና በአጥኚዎች ዘንድ እንደ ዋነኛ (Core Reason) የሚወሰደው ምክንያት የሚከተለው ነው፦

ዋነኛው እና መሠረታዊው ምክንያት፦ የፖለቲካ-አወቃቀር እና የዘመናዊነት ሽግግር ስህተት 

ኢትዮጵያ ወደ "ዘመናዊ መንግሥት" (Modern State) ለመሸጋገር በሄደችበት ሂደት ውስጥ የነበሩት ሥርዓቶች የሀገሪቱን ነባር ባህላዊ፣ ሃይማኖታዊ እና ማህበራዊ መዋቅሮች ማግለላቸው ወይም ሙሉ በሙሉ ለማጥፋት መሞከራቸው ነው ዋናው ስብራት። አሁንም የሚታዩት መሬት ላይ ባለ እዉነታ የተመሰረተ ዉሳኔዎች ሳይሆን በአበዳሪዎች ይሁኝታ ላይ የሚተገበሩ ዉሳኔዎች የኢትዮጵያን ጉዞ የቁልቁሊት አድርጎታል፡፡

ዓለም አቀፍ የአመራር መስፈርቶች (ክፍል አንድ)

ዓለም አቀፍ የአመራር መስፈርቶች

ክፍል አንድ 

ዓለም አቀፍ የአመራር መስፈርቶች (Global Leadership Standards/Competencies) የሚባሉት አንድ መሪ በተለዋዋጭ፣ በተዘዋዋሪ እና በተለያዩ ባህሎች ውስጥ ስኬታማ እንዲሆን የሚያስችሉትን ክህሎቶች፣ አመለካከቶችና ባህሪያት ያጠቃልላሉ።

እነዚህ መስፈርቶች በአራት ዋና ዋና ምሰሶዎች ተከፍለው የሚታዩ ሲሆን የሚከተሉትን ያካትታሉ፡-

1. ስልታዊ እና ዓለም አቀፋዊ እይታ (Strategic & Global Mindset)

• ዓለም አቀፍ እይታ (Global Horizon): ከአካባቢያዊ ወይም ከአገር ውስጥ አስተሳሰብ ወጥቶ የዓለምን የፖለቲካ፣ የኢኮኖሚ እና የቴክኖሎጂ አዝማሚያዎች መረዳትና ከድርጅቱ ግብ ጋር ማገናኘት።
• የለውጥ መሪነት (Change Management): ፈጣን ለውጦችን ቀድሞ መተንበይ፣ መላመድ እና ድርጅቱን ወይም ቡድንን በለውጥ ውስጥ በብቃት መምራት።
• የረጅም ጊዜ ራዕይ (Strategic Vision): የወደፊቱን ዕድሎች በማየት ግልጽ እና ሊደረስበት የሚችል ስልታዊ አቅጣጫ ማስቀመጥ።

2. የባህል ተሻጋሪ ብቃት (Cross-Cultural Competence)

• የባህል ጥንቃቄ እና ግንዛቤ (Cultural Intelligence - CQ): የተለያዩ ባህሎችን፣ እሴቶችንና የሥራ ልምዶችን ማክበር፣ በፍጥነት መረዳትና ከተለያዩ የህብረተሰብ ክፍሎች ጋር ተስማምቶ መሥራት።
• የአካታችነት መርህ (Inclusivity): ልዩነቶችን (የባህል፣ የፆታ፣ የዕድሜ፣ ወዘተ) እንደ ትልቅ አቅም በመጠቀም ሁሉም እኩል የሚሳተፍበት የሥራ አካባቢ መፍጠር።
• ሁለገብ ተግባቦት (Global Communication): ቋንቋን ብቻ ሳይሆን የባህል ይዘቶችን ያገናዘበ፣ ግልጽ እና ውጤታማ የሆነ የመገናኛ ዘዴን መጠቀም።

3. ስሜታዊ ብልህነት እና የግል ጥንካሬ (Emotional Intelligence & Personal Attributes)

• ራስን ማወቅ እና መግዛት (Self-Awareness & Regulation): የራስን ጠንካራና ደካማ ጎን ማወቅ፣ ስሜትን መቆጣጠር እና አስቸጋሪ ሁኔታዎች ውስጥ ሳይደናገጡ ውሳኔ መስጠት።
• የመጽናት አቅም (Resilience/Grit): ውድቀቶችና ተግዳሮቶች ሲያጋጥሙ ተስፋ ሳይቆርጡ መጽናት እና ቡድንን ማበረታታት።
• ታማኝነት እና ስነ-ምግባር (Ethical Leadership): በየትኛውም የዓለም ክፍልና ሁኔታ ውስጥ ግልጽነትን፣ ታማኝነትን እና ከፍተኛ የሥነ-ምግባር መደቦችን መጠበቅ።

4. ሰዎችን የማብቃት እና የትብብር ክህሎት (People Empowerment & Collaboration)

• ወሰን የሌለዉ ትብብር (Boundaryless Collaboration): በተለያዩ ክፍሎች፣ አገራት ወይም ቡድኖች መካከል ያለውን ግንብ በማፍረስ በጋራ የመሥራት ባህልን ማሳደግ።
• ተተኪዎችን ማፍራት (Talent Development): በቡድኑ ውስጥ ያሉ አባላትን ክህሎት ማሳደግ፣ ማብቃት እና የወደፊት መሪዎችን ማዘጋጀት።
• የመተማመን አካባቢ መፍጠር (Psychological Safety): የቡድን አባላት ስህተትን ሳይፈሩ አዳዲስ ሀሳቦችን የሚያመነጩበት የነጻነት አካባቢ መፍጠር።

ባጭሩ፡ የአሁኑ ዘመን ዓለም አቀፍ መሪ

እምነት የሚጣልባቸው አዋቂዎች እና እድገትን የሚያፋጥኑ ግንኙነቶች

 እምነት የሚጣልባቸው አዋቂዎች እና እድገትን የሚያፋጥኑ ግንኙነቶች

ሰው በችሎታው ብቻ አያድግም። ከሚያስተምሩት፣ ከሚያርሙት፣ ከሚያበረታቱት፣ ከሚገዳደሩት እና ከሚከፍቱለት ዕድሎች ጋር በሚገነባው ግንኙነትም ይወሰናል።

አንድ መሪ በዙሪያው ያሉትን ሰዎች ሳይመርጥ ከተጓዘ፣ የራሱን አቅም ሊገድብ ይችላል። በተቃራኒው፣ በጥበብ የተመረጡ ግንኙነቶች የእውቀት፣ የእድል፣ የምክር፣ የተጠያቂነት እና የጥበቃ ምንጭ ይሆናሉ።

1. ሁሉም ግንኙነት አንድ ዓይነት አይደለም

ብዙ ሰዎች የሚያውቁህ መሆናቸው ብዙ ጠቃሚ ግንኙነቶች አሉህ ማለት አይደለም።

·       አንዳንድ ግንኙነቶች ጊዜህን ብቻ ይወስዳሉ።

·       አንዳንዶቹ ኃይልህን ያሳንሳሉ።

·       አንዳንዶቹ ወደ ኋላ ይጎትቱሃል።

·       አንዳንዶቹ ግን እንድታስብ፣ እንድትማር፣ እንድትደፍር እና እንድታድግ ያደርጉሃል። ስለዚህ ጥያቄው “ስንት ሰዎችን አውቃለሁ?” አይደለም። ጥያቄው፦

“በዙሪያዬ ያሉት ሰዎች እኔን ወደ ምን እንድጓዝ እያደረጉኝ ነው?”

2. አዋቂ ሰዎችን መፈለግ