ዓለም አቀፍ የአመራር መስፈርቶች (ክፍል ሦስት)

 ዓለም አቀፍ የአመራር መስፈርቶች

ለመሆኑ እንደዚህ ሥር የሰደዱ ችግሮችን በምን ዓይነት ጠንካራ አካሄድ ወደኋላ ተመልሰን የጥንቱን ከዘመናዊነት ጋር አሁን ላለነዉም ለቀጣይ ትዉልድም በሚሆን መልኩ መተግበር እና ትዉልዱ እንዲወርሰዉና የነበረዉን አዘምኖ እንዲያስቀጥለዉ ማድረግ እንችላለን፡፡

ይህ ጥያቄ ችግሩን ከመረዳት አልፎ "ቀጣዩ መፍትሔ ምንድን ነው?" ወደሚል ታላቅ እና አገራዊ የቤት ሥራ የሚያሻግር በጣም ወሳኝ ጥያቄ ነው።

የጥንቱን አገር በቀል እሴት ሳናጣ፣ ዘመናዊነቱን ሳንገፋ፣ ሁለቱንም አዋህዶ ለዛሬውም ለነገውም ትውልድ የሚሆን ሥርዓት መገንባት ይቻላል። ይህ አካሄድ በምሁራን ቋንቋ "ህብረ-ዘመናዊነት" (Multiple Modernities) ወይም አገር በቀል እውቀትን ማዘመን (Modernizing Indigenous Knowledge) ይባላል።

ይህንን ለማድረግ የሚከተሉትን አራት ጠንካራ እና ስልታዊ አካሄዶች መከተል ያስፈልጋል፦

ዓለም አቀፍ የአመራር መስፈርቶች (ክፍል 2)

ዓለም አቀፍ የአመራር መስፈርቶች

 ለምን ተዳከሙ?

ለእነዚህ እሴቶች መዳከም ዋናው ምክንያት የወጣት ትውልዱን ከአገር በቀል እውቀቶች ጋር የሚያገናኝ የቤተሰብ እና የትምህርት ሥርዓት ትስስር መላላቱ፣ በቴክኖሎጂ የመጡ ባዕድ ባህሎችን ያለ ማጣሪያ መውሰድ (Acculturation) እና የኑሮ ውድነት ሰዎችን ወደ ግለኝነት እንዲያዘነብሉ ማድረጉ ነው።

ይህ ብቻ ነዉ ለመዳከሙ ምክንያት ወይስ አንዱ እና ዋነኛዉ ነዉ የሚሉ ጥያቄዎች ሊነሱ ይችላሉ

መልሱ በፍጹም፣ ይህ ብቻ አይደለም። ከላይ የጠቀስናቸው ምክንያቶች (የቴክኖሎጂ ተፅዕኖ፣ የኑሮ ውድነት እና የትምህርት ሥርዓቱ መላላት) ክስተቱን ያፋጠኑት እና በዕለት ተዕለት ሕይወታችን ውስጥ በግልጽ የሚታዩት እንጂ፣ ዋናውና ሥር የሰደደው መሠረታዊ ምክንያት ሌላ ነው።

የኢትዮጵያ አገር በቀል እሴቶች ለምን ተዳከሙ? ለሚለው ጥያቄ በምሁራንና በአጥኚዎች ዘንድ እንደ ዋነኛ (Core Reason) የሚወሰደው ምክንያት የሚከተለው ነው፦

ዋነኛው እና መሠረታዊው ምክንያት፦ የፖለቲካ-አወቃቀር እና የዘመናዊነት ሽግግር ስህተት 

ኢትዮጵያ ወደ "ዘመናዊ መንግሥት" (Modern State) ለመሸጋገር በሄደችበት ሂደት ውስጥ የነበሩት ሥርዓቶች የሀገሪቱን ነባር ባህላዊ፣ ሃይማኖታዊ እና ማህበራዊ መዋቅሮች ማግለላቸው ወይም ሙሉ በሙሉ ለማጥፋት መሞከራቸው ነው ዋናው ስብራት። አሁንም የሚታዩት መሬት ላይ ባለ እዉነታ የተመሰረተ ዉሳኔዎች ሳይሆን በአበዳሪዎች ይሁኝታ ላይ የሚተገበሩ ዉሳኔዎች የኢትዮጵያን ጉዞ የቁልቁሊት አድርጎታል፡፡

ዓለም አቀፍ የአመራር መስፈርቶች (ክፍል አንድ)

ዓለም አቀፍ የአመራር መስፈርቶች

ክፍል አንድ 

ዓለም አቀፍ የአመራር መስፈርቶች (Global Leadership Standards/Competencies) የሚባሉት አንድ መሪ በተለዋዋጭ፣ በተዘዋዋሪ እና በተለያዩ ባህሎች ውስጥ ስኬታማ እንዲሆን የሚያስችሉትን ክህሎቶች፣ አመለካከቶችና ባህሪያት ያጠቃልላሉ።

እነዚህ መስፈርቶች በአራት ዋና ዋና ምሰሶዎች ተከፍለው የሚታዩ ሲሆን የሚከተሉትን ያካትታሉ፡-

1. ስልታዊ እና ዓለም አቀፋዊ እይታ (Strategic & Global Mindset)

• ዓለም አቀፍ እይታ (Global Horizon): ከአካባቢያዊ ወይም ከአገር ውስጥ አስተሳሰብ ወጥቶ የዓለምን የፖለቲካ፣ የኢኮኖሚ እና የቴክኖሎጂ አዝማሚያዎች መረዳትና ከድርጅቱ ግብ ጋር ማገናኘት።
• የለውጥ መሪነት (Change Management): ፈጣን ለውጦችን ቀድሞ መተንበይ፣ መላመድ እና ድርጅቱን ወይም ቡድንን በለውጥ ውስጥ በብቃት መምራት።
• የረጅም ጊዜ ራዕይ (Strategic Vision): የወደፊቱን ዕድሎች በማየት ግልጽ እና ሊደረስበት የሚችል ስልታዊ አቅጣጫ ማስቀመጥ።

2. የባህል ተሻጋሪ ብቃት (Cross-Cultural Competence)

• የባህል ጥንቃቄ እና ግንዛቤ (Cultural Intelligence - CQ): የተለያዩ ባህሎችን፣ እሴቶችንና የሥራ ልምዶችን ማክበር፣ በፍጥነት መረዳትና ከተለያዩ የህብረተሰብ ክፍሎች ጋር ተስማምቶ መሥራት።
• የአካታችነት መርህ (Inclusivity): ልዩነቶችን (የባህል፣ የፆታ፣ የዕድሜ፣ ወዘተ) እንደ ትልቅ አቅም በመጠቀም ሁሉም እኩል የሚሳተፍበት የሥራ አካባቢ መፍጠር።
• ሁለገብ ተግባቦት (Global Communication): ቋንቋን ብቻ ሳይሆን የባህል ይዘቶችን ያገናዘበ፣ ግልጽ እና ውጤታማ የሆነ የመገናኛ ዘዴን መጠቀም።

3. ስሜታዊ ብልህነት እና የግል ጥንካሬ (Emotional Intelligence & Personal Attributes)

• ራስን ማወቅ እና መግዛት (Self-Awareness & Regulation): የራስን ጠንካራና ደካማ ጎን ማወቅ፣ ስሜትን መቆጣጠር እና አስቸጋሪ ሁኔታዎች ውስጥ ሳይደናገጡ ውሳኔ መስጠት።
• የመጽናት አቅም (Resilience/Grit): ውድቀቶችና ተግዳሮቶች ሲያጋጥሙ ተስፋ ሳይቆርጡ መጽናት እና ቡድንን ማበረታታት።
• ታማኝነት እና ስነ-ምግባር (Ethical Leadership): በየትኛውም የዓለም ክፍልና ሁኔታ ውስጥ ግልጽነትን፣ ታማኝነትን እና ከፍተኛ የሥነ-ምግባር መደቦችን መጠበቅ።

4. ሰዎችን የማብቃት እና የትብብር ክህሎት (People Empowerment & Collaboration)

• ወሰን የሌለዉ ትብብር (Boundaryless Collaboration): በተለያዩ ክፍሎች፣ አገራት ወይም ቡድኖች መካከል ያለውን ግንብ በማፍረስ በጋራ የመሥራት ባህልን ማሳደግ።
• ተተኪዎችን ማፍራት (Talent Development): በቡድኑ ውስጥ ያሉ አባላትን ክህሎት ማሳደግ፣ ማብቃት እና የወደፊት መሪዎችን ማዘጋጀት።
• የመተማመን አካባቢ መፍጠር (Psychological Safety): የቡድን አባላት ስህተትን ሳይፈሩ አዳዲስ ሀሳቦችን የሚያመነጩበት የነጻነት አካባቢ መፍጠር።

ባጭሩ፡ የአሁኑ ዘመን ዓለም አቀፍ መሪ

እምነት የሚጣልባቸው አዋቂዎች እና እድገትን የሚያፋጥኑ ግንኙነቶች

 እምነት የሚጣልባቸው አዋቂዎች እና እድገትን የሚያፋጥኑ ግንኙነቶች

ሰው በችሎታው ብቻ አያድግም። ከሚያስተምሩት፣ ከሚያርሙት፣ ከሚያበረታቱት፣ ከሚገዳደሩት እና ከሚከፍቱለት ዕድሎች ጋር በሚገነባው ግንኙነትም ይወሰናል።

አንድ መሪ በዙሪያው ያሉትን ሰዎች ሳይመርጥ ከተጓዘ፣ የራሱን አቅም ሊገድብ ይችላል። በተቃራኒው፣ በጥበብ የተመረጡ ግንኙነቶች የእውቀት፣ የእድል፣ የምክር፣ የተጠያቂነት እና የጥበቃ ምንጭ ይሆናሉ።

1. ሁሉም ግንኙነት አንድ ዓይነት አይደለም

ብዙ ሰዎች የሚያውቁህ መሆናቸው ብዙ ጠቃሚ ግንኙነቶች አሉህ ማለት አይደለም።

·       አንዳንድ ግንኙነቶች ጊዜህን ብቻ ይወስዳሉ።

·       አንዳንዶቹ ኃይልህን ያሳንሳሉ።

·       አንዳንዶቹ ወደ ኋላ ይጎትቱሃል።

·       አንዳንዶቹ ግን እንድታስብ፣ እንድትማር፣ እንድትደፍር እና እንድታድግ ያደርጉሃል። ስለዚህ ጥያቄው “ስንት ሰዎችን አውቃለሁ?” አይደለም። ጥያቄው፦

“በዙሪያዬ ያሉት ሰዎች እኔን ወደ ምን እንድጓዝ እያደረጉኝ ነው?”

2. አዋቂ ሰዎችን መፈለግ

በትዳር ውስጥ መወያየት ለምን ከባድ ይሆናል?

 በትዳር ውስጥ መወያየት ለምን ከባድ እንደሚሆንባቸው ጥንዶች በርካታ የስነ-ልቦና እና የማህበራዊ ምክንያቶች አሉ። በተለይም አብሮ መኖር በጀመሩበት የመጀመሪያዎቹ ዓመታት የነበረው “የጫሁላ ሽርሽር ምዕራፍ” (Honeymoon phase) ሲያበቃ፣ እውነታዎች ሲጋፈጡ መግባባት ይበልጥ ፈታኝ ይሆናል።

የሚከተሉት ዋና ዋና ምክንያቶች ውይይትን አስቸጋሪ እንደሚያደርጉት ጥናቶች ይጠቁማሉ፦

1. የ"እኔ" እና የ"አንቺ/አንተ" መከላከል (Defensiveness)

አብዛኛው ሰው በውይይት ወቅት የሚሰማው ጥቃት እየደረሰበት እንደሆነ ነው። አጋሩ ስሜቱን ሲገልጽ፣ ሰሚው ወዲያውኑ መልስ ለመስጠት፣ ለመከላከል ወይም ጥፋቱን ወደ ሌላኛው ለማዛወር ይሞክራል። ይህ ሲሆን ንግግሩ ከ"ችግር መፍታት" ወደ "መሸናነፍ" ይቀየራል።

2. ያልተፈቱ የቆዩ ቁስሎች (Resentment)

ባለፉት ዓመታት ያልተፈቱ ግጭቶች ወይም የተከማቹ ቅሬታዎች (Resentment) ካሉ፣ ማንኛውም አነስተኛ ውይይት እንደ ተቀጣጣይ ነዳጅ ሆኖ ያገለግላል። ትንሿን ነገር ለማንሳት ስንሞክር፣ የቆየው ቁስል እየተጎተተ ውይይቱን ወደ ትልቅ ግጭት ይለውጠዋል።

3. የመግባቢያ ስልት ልዩነት (Communication Styles)

ሰዎች መረጃን የሚያቀብሉበት እና ስሜታቸውን የሚገልጹበት መንገድ ይለያያል።

• አንዳንዶች: ስሜታቸውን በግልጽ እና በከፍተኛ ድምፅ ይገልጻሉ.
• ሌሎች: ደግሞ ግጭትን ለመሸሽ ዝምታን ይመርጣሉ ወይም ይገለላሉ.

ይህ ልዩነት ሲኖር፣ አንደኛው ወገን "አልተባበርክም/ሽም" ብሎ ሲያማርር፣ ሌላኛው ደግሞ "ይህ ሰው ሁሌም ይጨቃጨቃል" ብሎ ስለሚሰማው ውይይቱ ሳይቀጥል ይቋረጣል።

4. የፍላጎት መዛባት (Mismatched Expectations)

አንዳንድ ጊዜ ውይይት የሚከብደው፣ ሁለቱም ወገኖች የውይይቱን ዓላማ በተለያየ መልኩ ስለሚረዱት ነው።

• አንደኛው ወገን "መፍትሔ" ይፈልጋል።
• ሌላኛው ወገን ደግሞ "መታዘን/መደመጥ" ይፈልጋል።

ስሜት የሚፈልገው ሰው መፍትሔ ሲሰጠው "አልገባኸኝም" ይላል፤ መፍትሔ የሚፈልገው ሰው ደግሞ ስሜቱን ብቻ ሲሰማ "የማይጨበጥ ወሬ ነው" ብሎ ይቆጣል።

 

 

5. የ"ታውቀኛለሽ/ታውቀኛለህ" ግምት (Assumption)

ረጅም ጊዜ አብሮ መኖር የሚያመጣው አንድ ትልቅ ፈተና፣ አጋርን "ማወቅ" ሳይሆን "ማወቅ እንደቻልኩ ማሰብ" ነው። "ምን እንደምትል አውቃለሁ" ወይም "ይህንን ብታነሳ የፈለግሽው ይህንን ነው" ብለን አስቀድመን መደምደም፣ በእውነት አጋርን ለማዳመጥ ያለንን ፍላጎት ይገድለዋል።

6. አካባቢያዊ እና ስሜታዊ ዝግጁነት እጦት

ብዙውን ጊዜ ውይይት የሚደረገው ጥንዶቹ በደከሙበት፣ በራቡበት ወይም ጭንቀት ውስጥ ባሉበት ሰዓት ነው። ስሜታዊ ሚዛን ባልተጠበቀበት ሰዓት የሚደረግ ውይይት፣ አጥፊ እንጂ ገንቢ የመሆን እድሉ አነስተኛ ነው።

ባለሙያዎች የሚመክሩት መፍትሔ:

ውይይት እንዲቀል፣ ጥንዶች "ችግሩን" ከማየት ይልቅ "ግንኙነታችንን" ማየት አለባቸው። ማለትም፣ "እኔ እና አንቺ በአንድ በኩል፣ ችግሩ ደግሞ በሌላ በኩል" (Me and You vs. The Problem) የሚል አስተሳሰብ መያዝ ግጭትን በእጅጉ ይቀንሳል።

በውይይት ጊዜ በብዛት የሚገጥማችሁ መሰናክል የትኛው ነው—መሰማማት አለመቻል ወይስ ንግግሩን መጀመር መፍራት? ሐሳብ አስተያየትዎን ያጋሩን፡፡ ጥያቄም ካለዎት መልስ አለዉ፤

 

ትዳር ከአስር አመት በኋላ

 ትዳር ከአስር አመት በኋላ የሚኖረው ሁኔታ እንደ ጥንዶቹ የጋራ ጥረት፣ የችግር አፈታት ክህሎት እና የጠበቀ ግንኙነት (Intimacy) ጥራት የሚወሰን ነው። ጥናቶች እንደሚያሳዩት አስር አመት የትዳር ጉዞ ወሳኝ ምዕራፍ ነው።

በዚህ ርዕስ ዙሪያ የቤተሰብ ሳይኮሎጂ ጥናቶች የሚያሳዩት ዋና ዋና ነጥቦች እንደሚከተለው ናቸው፦

1. የ"ሰባት አመት መታወክ" (The Seven-Year Itch) እና የ10 አመት ተግዳሮት

ብዙ ጊዜ ትዳር ከአምስት እስከ አስር አመት ባለው ጊዜ ውስጥ ከፍተኛ ፈተና ይገጥመዋል። ይህ የሚሆነው፦

• የመጀመሪያው ደስታ መደበዘዝ: የፍቅር መጀመሪያ ጊዜ (Infatuation phase) አብቅቶ ወደ ተግባራዊ እና የዕለት ተዕለት ሕይወት መሸጋገር፣ የትዳር አጋርን እንደ ግልጽ ወይም ተራ የማየት ስሜት ሊፈጥር ይችላል።
• የሕይወት ጫናዎች: በዚህ ጊዜ ውስጥ ብዙ ጥንዶች ልጆችን በማሳደግ፣ በኢኮኖሚ ጫና፣ ወይም በሥራ ጫና ውስጥ ስለሚሆኑ ለግንኙነታቸው የሚሰጡት ጊዜ ይቀንሳል።

2. ወደ መረጋጋት (Stability) የሚያመሩ ምክንያቶች

ብዙ ጥንዶች ከአስር አመት በኋላ ትዳራቸው ይበልጥ እንደሚረጋጋ ይናገራሉ። ይህ የሚሆነው በሚከተሉት ምክንያቶች ነው፦

• የመተዋወቅ ጥልቀት: አንዱ አጋር የሌላኛውን ባህሪ፣ ስሜት እና ምላሽ በደንብ ስለሚያውቅ ግጭቶችን በቀላሉ መቆጣጠር ይቻላል።
• የጋራ ግቦች: አስር አመት የኖሩ ጥንዶች የጋራ ንብረት፣ ልጆች እና የሕይወት እቅዶች ስላሏቸው፣ እነዚህ ነገሮች ትዳሩን የሚያስተሳስሩ "መልህቆች" ይሆናሉ።
• የማስተካከል ችሎታ: የቆዩ ጥንዶች ልዩነቶቻቸውን እንዴት መቻቻል እንዳለባቸው ስለሚማሩ፣ ትናንሽ ነገሮች ወደ ትልቅ ግጭት የመቀየር እድላቸው ይቀንሳል።

3. ወደ ባሰ ሁኔታ (Deterioration) የሚያመሩ ምክንያቶች

በተቃራኒው፣ ትዳር እንዲፈርስ ወይም እንዲባባስ የሚያደርጉ ዋና ዋና ምክንያቶች የሚከተሉት ናቸው፦

• የግንኙነት መቋረጥ (Emotional Disconnect): አጋሮች አብረው ቢኖሩም አብረው እንደማይኖሩ ያህል ስሜታዊ ትስስራቸው ሲጠፋ።
• የጋራ ጊዜ እጦት: ለግንኙነት ቅድሚያ ባለመስጠት፣ በልጆች እና በሥራ መወጠር ብቻ ትዳሩን የጓደኝነት መሠረት ማሳጣት።
• አለመግባባቶችን መቅበር (Unresolved Conflicts): ዓመታት እያለፉ ሲሄዱ የተከማቹ መፍትሔ ያላገኙ ችግሮች በግንኙነቱ ላይ የመመረዝ ውጤት (Resentment) ይኖራቸዋል።

ጥናቶች ምን ይመክራሉ?

የግንኙነት ባለሙያዎች (እንደ ጆን ጎትማን ያሉ) እንደሚያስተምሩት፣ አስር አመት የኖረ ትዳር እንዲረጋጋ እና እንዲያድግ የሚከተሉት ነገሮች ወሳኝ ናቸው፦

1. ንቁ ማዳመጥ እና መግባባት: ለስሜት መረዳዳት እንጂ ለድል መወዳደር የለበትም።
2. የጠበቀ ግንኙነትን (Intimacy) መጠበቅ: በወሲባዊ እና ስሜታዊ ቅርርብ ላይ በየጊዜው መሥራት።
3. የአመስጋኝነት ስሜት: በአስር አመት ቆይታ ውስጥ አጋርን እንደ "ነገር" ወይም "የሚገባው" ከመቁጠር ወጥቶ፣ ለሚያደርጉት ነገር ሁሉ ማመስገን የጋራ እርካታን ይጨምራል።
4. ከሁኔታዎች ጋር አብሮ መለወጥ: ሰዎች በየጊዜው ይቀየራሉ። አጋሮች የራሳቸውን የግል እድገት እና የአጋራቸውን ለውጥ እየተከታተሉ አብረው ማደግ አለባቸው።

ትዳር በራሱ ጊዜ የሚረጋጋ ወይም የሚፈርስ ነገር አይደለም። ትዳር እንደ ተክል ነው፤ አስር አመት የሞላው ትዳር በጥንቃቄ እና በፍቅር ከተያዘ "የበሰለ እና የተረጋጋ" ይሆናል፤ ነገር ግን ችላ ከተባለ የድካም እና የሰለቸኝ ስሜት በውስጡ ሊያድግ ይችላል።

እርስዎ በትዳር ዉስጥ ኖት? ምን ገጠመኝ አለዎት? ሐሳብ አስተያየት ጥያቄ ካለዎት ማጋራት አይርሱ፡፡

Offside

 የእግር ኳስ የኦፍሳይድ (Offside) ደንብ ብዙ ጊዜ ግራ የሚያጋባ ቢሆንም፣ ዋናው ዓላማው ተጫዋቾች በተጋጣሚ የግብ ክልል ውስጥ ብቻቸውን ቆመው ኳስ በመጠበቅ በቀላሉ ጎል እንዳያስቆጥሩ (አድፍጠው እንዳይቀመጡ) ለመከላከል ነው።

የደንቡ መሠረታዊ ማብራሪያ

አንድ አጥቂ ተጫዋች በኦፍሳይድ አቋቋም ላይ ነው የሚባለው፣ የቡድን አጋሩ ኳሱን በሚያቀብልበት ቅጽበት፦

1. በተጋጣሚው የሜዳ ክፍል ውስጥ ከሆነ፤
2. ከኳሱ ይልቅ ወደ ተጋጣሚው የግብ መስመር ይበልጥ ተጠግቶ ከሆነ፤
3. ከሁለተኛው የመጨረሻ ተከላካይ ይልቅ (ብዙውን ጊዜ ግብ ጠባቂውን ጨምሮ የመጨረሻው ተከላካይ ስለሆነ) ወደ ግብ መስመሩ ይበልጥ ተጠግቶ ከሆነ ነው።

ጠቃሚ ነጥብ፦ ኦፍሳይድ የሚባለው ተጫዋቹ በጨዋታው ላይ በቀጥታ ሲሳተፍ ብቻ ነው (ኳሱን ሲነካ፣ ተከላካይን ሲረብሽ ወይም በዚያ አቋቋም በመገኘቱ ጥቅም ሲያገኝ)

በቀላሉ ለመረዳት የሚረዳ ምሳሌ (የራት ግብዣ)

አንድ በጣም የተጨናነቀ የራት ግብዣ ላይ እንዳለህ አስብ፦

• ግብ (Goal)፦ በክፍሉ መጨረሻ ላይ ያለ የቡፌ ጠረጴዛ ነው።
• መከላከያ (Defense)፦ ቡፌውን የሚጠብቁ የጠረጴዛ አስተናጋጆች ናቸው።
• ደንቡ፦ ምግብ (ኳሱ) ወደ አንተ ከመላኩ በፊት ከመጨረሻው አስተናጋጅ በስተጀርባ መቆም አይፈቀድልህም።

ጓደኛህ በክፍሉ ሌላኛው ጫፍ ቆሞ ምግብ ይዞ (ኳሱን) ወደ አንተ ሊያቀብልህ ሲፈልግ፦

• ጓደኛህ ኳሱን በረገጠበት/ባቀበለበት ሰከንድ ከመጨረሻው አስተናጋጅ ጀርባ ከሆንክ፣ በኦፍሳይድ ተቀጥተሃል ማለት ነው። ምክንያቱም ከአስተናጋጆቹ ይልቅ ወደ ቡፌው በመቅረብ "ለመሸወድ" እየሞከርክ ስለሆነ ነው።
• ነገር ግን ኳሱ ሲመጣ ከመጨረሻው አስተናጋጅ ጋር መስመር ላይ ወይም ከእሱ ቀድመህ ከሆንክ፣ በኦንሳይድ (Onside) ላይ ነህ። በዚህ ጊዜ ኳሱ ከተላከ በኋላ ወደ ፊት እየሮጥክ መሄድ ትችላለህ።

ለደንቡ ልዩ ሁኔታዎች

ጨዋታው እንዲቀላጠፍ የሚከተሉት ሁኔታዎች ሲከሰቱ ኦፍሳይድ አይኖርም፦

• ከጎል ኪክ (Goal kick) ሲነሳ።
• ከመድረሻ ውርወራ (Throw-in) ሲደረግ።
• ከኮርነር ምት (Corner kick) ሲመታ።

እንዲሁም፣ የራስህ የሜዳ ክፍል ውስጥ ከሆንክ ይህ ደንብ አይመለከትህም፤ የመሐል ሜዳውን እስካልተሻገርክ ድረስ የፈለግከውን ቦታ መቆም ትችላለህ።

የኦፍሳይድ ደንብ በእግር ኳስ ውስጥ "ፍትሃዊነትን" እና "ስልታዊ አጨዋወትን" ለማረጋገጥ እንደሚረዳ ሁሉ፣ በሕይወታችን ውስጥም በስኬት ጉዞ ላይ ትክክለኛውን ቦታ የመያዝ (Positioning) መርህ ተደርጎ ሊወሰድ ይችላል።

ይህንን የኦፍሳይድ ፅንሰ-ሀሳብ ወደ ዕለት ተዕለት ሕይወትህና ወደ አቢነት (Abinet) አስተምህሮት ስናመጣው በሚከተለው መልኩ ለስልጠና ልንጠቀምበት እንችላለን፦

የሕይወት "ኦፍሳይድ" ደንብ፡ የጊዜ እና የቦታ አስተዳደር

በእግር ኳስ ኳሱ ከመምታቱ በፊት ትክክለኛ ቦታ ላይ ካልሆንክ፣ ጎል ማስቆጠር ብትችል እንኳን "ኦፍሳይድ" ተብሎ ይሻራል። በሕይወትም እንዲሁ ነው፦ "ዝግጅት ሳይኖር የሚመጣ ስኬት ወይም እድል፣ እንደ ኦፍሳይድ ጎል ዋጋ የለውም።"

1. የዝግጅት ቅጽበት (The Moment of the Pass)

በእግር ኳስ ኳሱ ሲመታ (ረግጦ ሲለቀቅ) በምን ቦታ ላይ እንደሆንክ ይወሰናል።

• ለሕይወት፦ አንድ ትልቅ እድል (ስራ፣ ትምህርት፣ ወይም አጋጣሚ) ሲመጣ፣ አንተ ለዚያ እድል የተዘጋጀህበት "ቦታ" ወሳኝ ነው። እድሉ ሲመጣ ለመቀበል ዝግጁ ያልሆነ ሰው፣ እድሉ ቢመጣለት እንኳን በሂደቱ ውስጥ ስኬታማ መሆን አይችልም።
• መማሪያ፦ "ዕድል ከመምጣቱ በፊት፣ አንተ ለዚያ ዕድል የተዘጋጀህበት አቋም ይኑርህ።"

2. የመጨረሻው ተከላካይ (The Benchmark/Standard)

በኦፍሳይድ ደንብ ውስጥ የመጨረሻው ተከላካይ "ወሰን" ነው። አንተ ከእሱ ጋር መስመር ላይ ከሆንክ ሕጋዊ ነህ።

• ለሕይወት፦ በሕይወትህ ውስጥ የምትወዳደረው ወይም የምትለካው ከራስህ አቅም እና ካስቀመጥከው እሴት ጋር ነው። የሌሎችን ስኬት ወይም መንገድ እንደ "ተከላካይ" ወይም "መነሻ መስመር" አድርገህ ካየህ፣ በፍጥነት ለመሮጥ ትሞክራለህ፤ ነገር ግን ያ አቋምህ "ኦፍሳይድ" ሊያደርግህ ይችላል።
• መማሪያ፦ "የራስህን የልማት መስመር (Standard) ጠብቅ፤ ሌሎችን ለመቅደም ስትል የራስህን እሴት አትስበር።"

3. አድፍጦ መጠበቅ vs. በስልት መጫወት (Cherry-picking vs. Strategic Play)

በሜዳው መጨረሻ ላይ አድፍጦ መጠበቅ አጭር መንገድ (Shortcut) ነው። ጎል ማስቆጠር ሊመስል ይችላል፤ ነገር ግን ደንቡ ይከለክለዋል።

• ለሕይወት፦ ያለ ልፋት፣ ያለ ዝግጅት እና ያለ ትክክለኛ ሂደት የሚመጣ ውጤት (ለምሳሌ፡ በስራ ቦታ፣ በግንኙነት ወይም በትምህርት) እንደ "ኦፍሳይድ" ነው። ለጊዜው ሊያሳካህ ይችላል፣ ነገር ግን ውጤቱ ውድቅ ነው።
• መማሪያ፦ "አጭር መንገድ የለም። ትክክለኛ ውጤት የሚመጣው ትክክለኛውን ሂደት (Process) በማለፍ ነው።"

ለሥልጠና መነጋገሪያ ነጥቦች (ለአቢነት ማዕከል ተማሪዎች)

ይህንን ለወጣቶች ወይም ለተማሪዎች በሚያስተምሩበት ጊዜ የሚከተሉትን ጥያቄዎች ይጠቀሙ፦

1. "በሕይወትህ ውስጥ 'ኦፍሳይድ' እየሆንክባቸው ያሉ ነገሮች አሉ?" (ለምሳሌ፡ ለውጤቱ ብቻ የምትጣደፍባቸው፣ ነገር ግን ሂደቱን የዘለልከባቸው ስራዎች?)
2. "የራስህ 'የመጨረሻ ተከላካይ' ማነው?" (በስነ-ምግባር፣ በክህሎት እና በአመለካከት የምትለካበት መስፈርትህ ምን ያህል ጥብቅ ነው?)
3. "እድልን ለመቀበል 'ኦንሳይድ' መሆን ምንድን ነው?" (የዛሬው ዝግጅትህ ለሚቀጥለው የሕይወትህ የጎል ዕድል ዝግጁነትህ ምን ያህል ነው?)

በእግር ኳስ ኦፍሳይድ ጨዋታው እንዲያምር ያደርጋል። በሕይወትም፣ ደንቦችን አክብሮ፣ ዝግጅት አድርጎ፣ እና ሂደቱን ጠብቆ መኖር ነው ውጤቱን ትርጉም ያለው የሚያደርገው። ስኬት እንደ ጎል ነው፤ የተገኘው በሕግና በሂደት ሲሆን ብቻ ነው የቡድኑ (የህብረተሰቡ) ድል የሚሆነው።