Offside

 የእግር ኳስ የኦፍሳይድ (Offside) ደንብ ብዙ ጊዜ ግራ የሚያጋባ ቢሆንም፣ ዋናው ዓላማው ተጫዋቾች በተጋጣሚ የግብ ክልል ውስጥ ብቻቸውን ቆመው ኳስ በመጠበቅ በቀላሉ ጎል እንዳያስቆጥሩ (አድፍጠው እንዳይቀመጡ) ለመከላከል ነው።

የደንቡ መሠረታዊ ማብራሪያ

አንድ አጥቂ ተጫዋች በኦፍሳይድ አቋቋም ላይ ነው የሚባለው፣ የቡድን አጋሩ ኳሱን በሚያቀብልበት ቅጽበት፦

1. በተጋጣሚው የሜዳ ክፍል ውስጥ ከሆነ፤
2. ከኳሱ ይልቅ ወደ ተጋጣሚው የግብ መስመር ይበልጥ ተጠግቶ ከሆነ፤
3. ከሁለተኛው የመጨረሻ ተከላካይ ይልቅ (ብዙውን ጊዜ ግብ ጠባቂውን ጨምሮ የመጨረሻው ተከላካይ ስለሆነ) ወደ ግብ መስመሩ ይበልጥ ተጠግቶ ከሆነ ነው።

ጠቃሚ ነጥብ፦ ኦፍሳይድ የሚባለው ተጫዋቹ በጨዋታው ላይ በቀጥታ ሲሳተፍ ብቻ ነው (ኳሱን ሲነካ፣ ተከላካይን ሲረብሽ ወይም በዚያ አቋቋም በመገኘቱ ጥቅም ሲያገኝ)

በቀላሉ ለመረዳት የሚረዳ ምሳሌ (የራት ግብዣ)

አንድ በጣም የተጨናነቀ የራት ግብዣ ላይ እንዳለህ አስብ፦

• ግብ (Goal)፦ በክፍሉ መጨረሻ ላይ ያለ የቡፌ ጠረጴዛ ነው።
• መከላከያ (Defense)፦ ቡፌውን የሚጠብቁ የጠረጴዛ አስተናጋጆች ናቸው።
• ደንቡ፦ ምግብ (ኳሱ) ወደ አንተ ከመላኩ በፊት ከመጨረሻው አስተናጋጅ በስተጀርባ መቆም አይፈቀድልህም።

ጓደኛህ በክፍሉ ሌላኛው ጫፍ ቆሞ ምግብ ይዞ (ኳሱን) ወደ አንተ ሊያቀብልህ ሲፈልግ፦

• ጓደኛህ ኳሱን በረገጠበት/ባቀበለበት ሰከንድ ከመጨረሻው አስተናጋጅ ጀርባ ከሆንክ፣ በኦፍሳይድ ተቀጥተሃል ማለት ነው። ምክንያቱም ከአስተናጋጆቹ ይልቅ ወደ ቡፌው በመቅረብ "ለመሸወድ" እየሞከርክ ስለሆነ ነው።
• ነገር ግን ኳሱ ሲመጣ ከመጨረሻው አስተናጋጅ ጋር መስመር ላይ ወይም ከእሱ ቀድመህ ከሆንክ፣ በኦንሳይድ (Onside) ላይ ነህ። በዚህ ጊዜ ኳሱ ከተላከ በኋላ ወደ ፊት እየሮጥክ መሄድ ትችላለህ።

ለደንቡ ልዩ ሁኔታዎች

ጨዋታው እንዲቀላጠፍ የሚከተሉት ሁኔታዎች ሲከሰቱ ኦፍሳይድ አይኖርም፦

• ከጎል ኪክ (Goal kick) ሲነሳ።
• ከመድረሻ ውርወራ (Throw-in) ሲደረግ።
• ከኮርነር ምት (Corner kick) ሲመታ።

እንዲሁም፣ የራስህ የሜዳ ክፍል ውስጥ ከሆንክ ይህ ደንብ አይመለከትህም፤ የመሐል ሜዳውን እስካልተሻገርክ ድረስ የፈለግከውን ቦታ መቆም ትችላለህ።

የኦፍሳይድ ደንብ በእግር ኳስ ውስጥ "ፍትሃዊነትን" እና "ስልታዊ አጨዋወትን" ለማረጋገጥ እንደሚረዳ ሁሉ፣ በሕይወታችን ውስጥም በስኬት ጉዞ ላይ ትክክለኛውን ቦታ የመያዝ (Positioning) መርህ ተደርጎ ሊወሰድ ይችላል።

ይህንን የኦፍሳይድ ፅንሰ-ሀሳብ ወደ ዕለት ተዕለት ሕይወትህና ወደ አቢነት (Abinet) አስተምህሮት ስናመጣው በሚከተለው መልኩ ለስልጠና ልንጠቀምበት እንችላለን፦

የሕይወት "ኦፍሳይድ" ደንብ፡ የጊዜ እና የቦታ አስተዳደር

በእግር ኳስ ኳሱ ከመምታቱ በፊት ትክክለኛ ቦታ ላይ ካልሆንክ፣ ጎል ማስቆጠር ብትችል እንኳን "ኦፍሳይድ" ተብሎ ይሻራል። በሕይወትም እንዲሁ ነው፦ "ዝግጅት ሳይኖር የሚመጣ ስኬት ወይም እድል፣ እንደ ኦፍሳይድ ጎል ዋጋ የለውም።"

1. የዝግጅት ቅጽበት (The Moment of the Pass)

በእግር ኳስ ኳሱ ሲመታ (ረግጦ ሲለቀቅ) በምን ቦታ ላይ እንደሆንክ ይወሰናል።

• ለሕይወት፦ አንድ ትልቅ እድል (ስራ፣ ትምህርት፣ ወይም አጋጣሚ) ሲመጣ፣ አንተ ለዚያ እድል የተዘጋጀህበት "ቦታ" ወሳኝ ነው። እድሉ ሲመጣ ለመቀበል ዝግጁ ያልሆነ ሰው፣ እድሉ ቢመጣለት እንኳን በሂደቱ ውስጥ ስኬታማ መሆን አይችልም።
• መማሪያ፦ "ዕድል ከመምጣቱ በፊት፣ አንተ ለዚያ ዕድል የተዘጋጀህበት አቋም ይኑርህ።"

2. የመጨረሻው ተከላካይ (The Benchmark/Standard)

በኦፍሳይድ ደንብ ውስጥ የመጨረሻው ተከላካይ "ወሰን" ነው። አንተ ከእሱ ጋር መስመር ላይ ከሆንክ ሕጋዊ ነህ።

• ለሕይወት፦ በሕይወትህ ውስጥ የምትወዳደረው ወይም የምትለካው ከራስህ አቅም እና ካስቀመጥከው እሴት ጋር ነው። የሌሎችን ስኬት ወይም መንገድ እንደ "ተከላካይ" ወይም "መነሻ መስመር" አድርገህ ካየህ፣ በፍጥነት ለመሮጥ ትሞክራለህ፤ ነገር ግን ያ አቋምህ "ኦፍሳይድ" ሊያደርግህ ይችላል።
• መማሪያ፦ "የራስህን የልማት መስመር (Standard) ጠብቅ፤ ሌሎችን ለመቅደም ስትል የራስህን እሴት አትስበር።"

3. አድፍጦ መጠበቅ vs. በስልት መጫወት (Cherry-picking vs. Strategic Play)

በሜዳው መጨረሻ ላይ አድፍጦ መጠበቅ አጭር መንገድ (Shortcut) ነው። ጎል ማስቆጠር ሊመስል ይችላል፤ ነገር ግን ደንቡ ይከለክለዋል።

• ለሕይወት፦ ያለ ልፋት፣ ያለ ዝግጅት እና ያለ ትክክለኛ ሂደት የሚመጣ ውጤት (ለምሳሌ፡ በስራ ቦታ፣ በግንኙነት ወይም በትምህርት) እንደ "ኦፍሳይድ" ነው። ለጊዜው ሊያሳካህ ይችላል፣ ነገር ግን ውጤቱ ውድቅ ነው።
• መማሪያ፦ "አጭር መንገድ የለም። ትክክለኛ ውጤት የሚመጣው ትክክለኛውን ሂደት (Process) በማለፍ ነው።"

ለሥልጠና መነጋገሪያ ነጥቦች (ለአቢነት ማዕከል ተማሪዎች)

ይህንን ለወጣቶች ወይም ለተማሪዎች በሚያስተምሩበት ጊዜ የሚከተሉትን ጥያቄዎች ይጠቀሙ፦

1. "በሕይወትህ ውስጥ 'ኦፍሳይድ' እየሆንክባቸው ያሉ ነገሮች አሉ?" (ለምሳሌ፡ ለውጤቱ ብቻ የምትጣደፍባቸው፣ ነገር ግን ሂደቱን የዘለልከባቸው ስራዎች?)
2. "የራስህ 'የመጨረሻ ተከላካይ' ማነው?" (በስነ-ምግባር፣ በክህሎት እና በአመለካከት የምትለካበት መስፈርትህ ምን ያህል ጥብቅ ነው?)
3. "እድልን ለመቀበል 'ኦንሳይድ' መሆን ምንድን ነው?" (የዛሬው ዝግጅትህ ለሚቀጥለው የሕይወትህ የጎል ዕድል ዝግጁነትህ ምን ያህል ነው?)

በእግር ኳስ ኦፍሳይድ ጨዋታው እንዲያምር ያደርጋል። በሕይወትም፣ ደንቦችን አክብሮ፣ ዝግጅት አድርጎ፣ እና ሂደቱን ጠብቆ መኖር ነው ውጤቱን ትርጉም ያለው የሚያደርገው። ስኬት እንደ ጎል ነው፤ የተገኘው በሕግና በሂደት ሲሆን ብቻ ነው የቡድኑ (የህብረተሰቡ) ድል የሚሆነው።